Filmmaker Ken Burns: bij een goed verhaal is één plus één drie

In Nederland is hij niet erg bekend, maar in Amerika is Ken Burns een van de grootste documentairemakers. In deze korte film, gemaakt door Tom Mason en Sarah Klein, laat hij zijn licht schijnen op het vertellen van een goed verhaal: “Bij echt authentieke verhalen is een plus een drie.”

Burns maakte beroemde films als Baseball (1994) en Jazz (2001), sleepte twee Emmy’s in de wacht en is twee keer genomineerd voor een Acadamy Award. Zijn films zijn te herkennen aan zijn typerende stijl, waarbij hij veelvuldig gebruik maakt van oude foto’s. Nu is Bruns zélf het onderwerp. Wat is zijn recept?

Burns heeft niet veel woorden nodig om tot de kern te komen van wat volgens hem een mooi verhaal is. Het slechts vijf minuten durende filmpje schetst bovendien een interessant beeld van zijn visie op het maken van documentaires (feit of fictie?); er zijn veel verschillende soorten waarheden, zegt hij, en een emotionele waarheid is iets dat je moet creëren: “Alle verhalen zijn manipulatie.”

Het Ken Burns-effect van iMovie

Er bestaat trouwens wel een kans dat zijn naam je bekend voorkomt: in iMovie en iPhoto is er een toepassing naar Burns vernoemd. Het Ken Burns-effect is het effect waarbij foto’s langzaam in het beeld bewegen, terwijl er in- of uitgezoomd wordt. Het is hét kenmerk van Burns, die voor zijn historische films gebruik maakt van oude foto’s die hij door in- of uit te zoomen onder de klanken van een vaak wat dramatisch muziekje tot leven weet te wekken.

Dramatisch of niet, in Amerika boekt Burns in ieder geval een gigantisch succes met zijn documentaires; naar The Civil War (1990), een ruim tien uur durende film over de Amerikaanse Burgeroorlog, keken veertig miljoen mensen. Een record voor PBS die de film verspreid over vijf avonden uitzond.

Maar Burns heeft niet alleen maar fans - er zijn ook mensen die zich ergeren aan zijn typische filmstijl. Er zijn meerdere parodieën verschenen op het Burns-effect. Zoals Fahrenheit 1861, waarin niet alleen Burns, maar ook de beroemde documentairemaker Michael Moore op de hak genomen wordt.

Fahrenheit 1861 is een verwijzing naar de film Fahrenheit 9/11 van Moore over de aanslagen van 11 september, en naar The Civil War van Burns over de burgeroorlog die begon in 1861: