Festival Cannes begint met relletje

De openingsfilm van Cannes was goed, maar viel toch een beetje tegen. Maar een eerste rel is er al wel: waar zijn de vrouwelijke regisseurs in de competitie om de Gouden Palm van dit jaar?

De cast van openingsfilm ‘Moonrise Kingdom’ op de rode loper voor de galapremière woensdag. Foto AP

Gelukkig ontstond al wat reuring nog voor het filmfestival van Cannes woensdagavond begon. „Mannen zijn dol op vrouwen met diepgang, maar alleen als het gaat om hun decolleté”, schreven drie vrouwen kort voor het begin van het festival in het dagblad Le Monde. Actrice Fanny Cottençon, schrijver Virginie Despentes en regisseur Coline Serreau schreven het stuk namens de feministische groep La Barbe (‘baard’) uit protest tegen het ontbreken van vrouwelijke regisseurs onder de 22 geselecteerde filmmakers in de competitie; het hoogste podium dat Cannes te bieden heeft. Bijna 500 filmprofessionals ondertekenden inmiddels hun protest op de website van La Barbe.

Lichte hoofdpijn dus voor festivaldirecteur Thierry Frémaux. Hij verklaarde nog voordat het protest losbarstte dat het filmfestival van Cannes nooit aan positieve discriminatie zou doen. Cannes selecteert films op kwaliteit en niets anders. En anders dan vorig jaar – toen vier vrouwelijke regisseurs deelnamen aan de competitie – waren de films van vrouwen dit jaar volgens hem eenvoudig niet voor handen.

Maar zo simpel ligt het niet. Cannes kijkt naar kwaliteit, zeker, maar andere factoren spelen bij de selectie wel degelijk een rol: zaken zoals geografische spreiding; er moet enige balans zijn tussen films uit Noord- en Zuid-Amerika, Azië en Europa. Elk jaar zijn er ook weer ten minste drie films uit Frankrijk die goed genoeg zijn bevonden voor een plaats in de competitie. Zou dat werkelijk alleen komen door de kwaliteit van de Franse films, of toch ook doordat het festival het draagvlak voor het festival, waar elk jaar zo’n tien miljoen euro publiek geld naar toe gaat, in eigen land en bij de eigen filmindustrie moet bewaken?

Frémiaux heeft misschien goede redenen om de sekse van de regisseur niet mee te wegen in zijn beleid, maar beweren alleen het criterium van kwaliteit te hanteren is bezijden de waarheid.

Neem de film waarmee Cannes woensdagavond begon. De openingsfilm is het visitekaartje van het festival en moet genoeg elementen hebben om een breed publiek (lees: de televisie) aan te spreken. Met andere woorden: zo’n film kan niet zonder sterren. Daarin kon de openingsfilm van Cannes, Moonrise Kingdom, dit jaar ruimschoots voorzien: met regisseur Wes Anderson, die voor het eerst met een film naar Cannes kwam, betraden de A-lijst-acteurs Bill Murray, Bruce Willis, Edward Norton en Tilda Swinton de rode loper.

Ideaal als openingsfilm, maar dat Moonrise Kingdom een film van superieure kwaliteit is, is veel gezegd. Wes Anderson heeft zijn eigen, unieke stijl. En dat is meteen zijn grootste valkuil, want veel schot zit er niet zijn films. Het is elke keer weer min of meer hetzelfde: een groep excentriekelingen kan nauwelijks met elkaar overweg, maar zit met elkaar opgescheept in een situatie waaraan ze niet kunnen ontsnappen: op een treinreis door een vreemd en exotisch land (The Darjeeling Limited) of een boot tijdens een diepzeeduiktocht (The Life Aquatic with Steve Zissou).

Hun karakterzwakheden en onhebbelijkheden worden niet verdoezeld, maar tegelijkertijd brengt Anderson zijn personages met grote vertedering in beeld. Vertederend – met af en toe een grimmig moment - is zijn hele kinderlijke, zelfgeknutselde esthetiek.

In Moonrise Kingdom gaat het om twee twaalfjarige kinderen die verliefd zijn op elkaar en samen weglopen op een afgelegen eiland voor de kust van New Engeland in 1965. De disfunctionele eilandgemeenschap komt in rep en roer, met Edward Norton als padvindersleider en Bruce Willis als eenzame politieman die naar de kinderen op zoek gaan. Zoals altijd is de muziek bij Anderson (met veel Benjamin Britten en Hank Williams) opvallend, maar te dominant.

Anderson heeft een flinke en omvangrijke schare fans opgebouwd in de loop der jaren. Die zullen niet echt teleurgesteld zijn, maar nieuwe fans zal hij met Moonrise Kingdom niet maken.