Beschaafde Haitink vergeet ruige randje van Bruckner

Kon. Concertgebouworkest o.l.v. Bernard Haitink. Bruckner, Vijfde symfonie. Gehoord: 16/5 Concertgebouw Amsterdam. Herh.: 18/5 aldaar. Radio 4: 27/5 , 14.15 uur.****

Al is hij er in zijn rol van eredirigent van het Concertgebouworkest regelmatig, concerten van Bernard Haitink (83) blijven gebeurtenissen in Amsterdam. Na afloop van Bruckners Vijfde symfonie was er woensdag eerst applaus voor de uitvoering, daarna uitdrukkelijk nog een beetje extra voor Haitink.

Als dirigent staat Bernard Haitink voor een intuïtieve benadering. Natuurlijk kan hij zijn Bruckners dromen tot in de vezels. Maar hij is in essentie als dirigent geen analyticus of prater maar een gevoelsmens die op en in het moment magische schoonheid kan realiseren.

Bruckners Vijfde wordt door sommige liefhebbers gekoesterd als diens eerste ‘echte’ monumentale symfonie. Haitink wist al in het openingsdeel op een zeer aangrijpende manier Bruckners kwetsbare kant naar voren te halen. Hij realiseerde pianissimi van een losgezongen, onaardse schoonheid. De rapsodische verwikkelingen behielden iets vriendelijks, en ook in de overige delen stonden subtiliteit in de opbouw en balans voorop. Jammer dat de zinderende intensiteit van het openingsdeel niet steeds behouden bleef. In het Scherzo imponeerde de zware, sensuele zwier van de strijkers, maar een echt overdonderende opwinding bleef, ook in de Finale, uit.

Er werd fenomenaal gespeeld door het Koninklijk Concertgebouworkest, maar Bernard Haitink hield de contrasten in tempo en dynamiek te beschaafd en afgewogen om je van je stoel te blazen. Opvallend, want die ruige randjes bezit zijn recente live-opname (2010) met het orkest van de Bayerische Rundfunk (het andere orkest van Mariss Jansons) wel. Het Brucknerconcert wordt zondag nog eens herhaald, dan in Londen en in aanwezigheid van HKH Prinses Máxima.

Na afloop nam Haitink het eerste exemplaar in ontvangst van een aan het orkest opgedragen, omvangrijke Brucknerbiografie van Cornelis van Zwol. „Bruckner is voor de liefhebbers van intimiteit”, zei Haitink daarbij. Een opmerkelijk statement, maar in deze Vijfde hoorde je die visie weerspiegeld.