Bayern is blauwdruk voor Die Mannschaft

Andries Jonker kwam drie jaar geleden als assistent van Louis van Gaal terecht bij Bayern München, dat morgen de finale van de Champions League speelt. „Van Gaal is de architect van dit succes.”

Andries Jonker viert met Thomas Müller de 4-1 zege op Schalke’04 (30 april 2011). Foto Picture Alliance

Andries Jonker hoeft niet lang na te denken over de vraag wie in zijn ogen de basis van het succes bij Bayern München heeft gelegd. „Dit is óns succes”, zegt de 49-jarige Nederlander in een kantoortje op het trainingscomplex. „En dan bedoel ik met name het succes van Louis van Gaal. Daar heb ik ook mijn steentje aan bijgedragen. Als Bayern de Champions Leaguefinale wint van Chelsea, dan kunnen we trots zijn.”

Jonker doet zijn verhaal een paar dagen voordat er, na drie jaar, een einde komt aan zijn dienstverband met de Duitse voetbalgrootmacht. „Eigenlijk is het niet volgens afspraak verlopen”, stelt Jonker. „Toen vorig seizoen duidelijk werd dat Louis van Gaal na twee jaar zou stoppen, heb ik met technisch manager Christian Nerlinger afgesproken dat ik zou blijven werken voor mijn geld. Ik zou een jaar het tweede elftal doen met het vooruitzicht op een langjarige verbintenis. Maar Mehmet Scholl bleek een afspraak te hebben met voorzitter Uli Hoeness dat hij kon terugkeren wanneer hij wilde. Scholl heeft komend seizoen dus mijn baan. Ik heb een aanbod om voor twee jaar de A1 te gaan trainen niet geaccepteerd.”

Aan het einde van het vorige seizoen kreeg Jonker met nog vijf wedstrijden te spelen opeens het heft in handen bij Bayern München. Hij moest zijn ontslagen leermeester Van Gaal vervangen. „Ik was teleurgesteld. Ik vond het niet nodig dat Van Gaal eruit moest. In het verleden was ik bij Barcelona in dezelfde situatie terechtgekomen. Ook toen hoefde ik na het ontslag van Van Gaal niet weg. Destijds heb ik mijn contract ingeleverd. Van Gaal zei nu letterlijk tegen mij: ‘Als ik in jouw schoenen zou staan, dan zou ik het doen’. Die steun maakte het makkelijker voor me.”

De opdracht die Jonker van het bestuur meekreeg was helder: kwalificatie voor de Champions League. „Eigenlijk veranderde er niet heel veel voor mij. Ik was het volledig eens met de werkwijze van Van Gaal en ben daarop voort gaan borduren. Natuurlijk verander je wat kleine dingetjes, zoals de trainingstijden. Dat hoort bij zo’n proces. Ik heb wel een appèl gedaan op het groepsgevoel. Voor de ogen van het bestuur heb ik iedereen opgeroepen alles te geven. Niemand mocht een stap minder zetten. Achteraf kreeg ik met name van Karl-Heinz Rummenigge de complimenten. Na de eerste 5-1 zege op Leverkusen speelden we gelijk in Frankfurt. We hadden het daarmee niet meer in eigen hand. Maar direct na afloop kwam Hoeness de kleedkamer binnen en sprak het vertrouwen uit. Daarna ging het draaien. We hadden goud in handen. We wonnen vervolgens met 4-1 van Schalke 04 en met 8-1 bij St. Pauli. Daarmee was de klus geklaard.” Bayern eindigde als derde en plaatste zich voor de voorronden van de Champions League.

Ondanks het succes maakte zich geen euforisch gevoel meester van Jonker. „Nee, dat kwam door drie dingen. Mijn moeder was destijds heel ziek, ik vond het ontslag van Van Gaal en een aantal andere collega’s teleurstellend en Bayern München had geen prijs veroverd. Maar nu het einde van mijn dienstverband hier nabij is, ga je beseffen hoe groot deze club is. En hoe succesvol wij hier zijn geweest.”

Jonker laat zijn gedachten teruggaan naar de zomer van 2009 toen hij met Van Gaal aan de klus bij Bayern München begon. „Bayern München was een club met een enorme uitstraling. Veel dingen waren top geregeld. Maar als je er met Nederlandse ogen naar ging kijken merkte je dat er ook dingen níet goed waren. Bij grote clubs als Manchester United, Barcelona en in Nederland bijvoorbeeld Ajax en Feyenoord hechten ze enorm veel waarde aan de eigen jeugd. Bij Bayern niet. Het publiek kwam voor nieuwe sterren. Elk seizoen werden die gehaald. En daarmee werden de prijzen in Duitsland met grote regelmaat gewonnen. Dat gaf een voldaan gevoel: ‘Wij zijn rijk. Wij kunnen ons veroorloven de concurrentie leeg te kopen’.”

Onder Van Gaal sloeg Bayern München een andere weg in. Jonker: „Ik weet nog goed dat de Duitse assistent Hermann Gerland alle spelers vooraf analyseerde. Op grond daarvan gaf Van Gaal al snel de voorkeur aan Holger Badstuber boven Lucio. De kritiek was keihard. ‘Badstuber? Wie is deze slungel dan wel?’, zeiden ze. Thomas Müller kreeg als aanvallende middenvelder het vertrouwen. Philipp Lahm werd rechtsback in plaats van linksback. Bastian Schweinsteiger kwam centraal op het middenveld. De start van ons was slecht. We moesten de vierde wedstrijd winnen van Wolfsburg, anders was het al voorbij geweest. In de week voor deze wedstrijd kwam Arjen Robben op het laatste moment naar Bayern. We wonnen mede door twee doelpunten van hem met 3-0 en konden voort.”

Bayern München verruilde onder Van Gaal ook van systeem. Het aloude traditionele 4-4-2 werd ingeruild voor een 4-2-3-1-formatie. „We hebben er een half jaar voor nodig gehad om tot dominant spel te komen, maar dat leidde wel tot succes. De Duitse bondscoach Joachim Löw is zo slim geweest om dat te kopiëren bij de nationale ploeg. Die speelt precies zo. Bayern is de blauwdruk voor Die Mannschaft. Van Gaal is de architect van dit succes. En ik ben daar een onderdeel van. Jammer dat er door een persoonlijke vete tussen Van Gaal en het bestuur een einde aan zijn werk is gekomen. Maar zijn geest leeft voort. Bayern speelt nog steeds met hetzelfde systeem en met bijna dezelfde spelers. Ze kunnen nog jaren verder.”