Voorbarige opluchting

Die paar dagen van gesprekken tussen VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie, een week of wat terug, waren mooi kijkspul.

Gang in gang uit, deur in deur uit, drukte in de wandelgangen. Minister De Jager (CDA) breeduit en stevig voortstappend in zijn rol van olieman. Mooi om te zien, de minister zelf vond het prachtig, hij speelde de hoofdrol en deed dat met verve.

Overal viel na het akkoord te horen en te lezen: een historische gebeurtenis. Maar dat bepaalt te gelegener tijd de geschiedenis zelf. „Voorbarige opluchting”, zei Bart Jan Spruyt op de tv.

De eerste peildatum is geprikt op 12 september. Dan kiest de bevolking een nieuwe Tweede Kamer. In het korte debat, na de totstandkoming van deze (tijdelijke) nieuwe coalitie van vijf, werd PVV-leider Geert Wilders doodgezwegen. De andere partijen zullen vast gedacht hebben: daar zijn we van af, nu zal het met de PVV bergafwaarts gaan. Ik moet het nog zien. Wilders is sterk. Misschien wel opgelucht. Hij is een echte vechtjas. Rutte en hij zijn – na hun omarming in de tuin van het Catshuis – elkaar te lijf gegaan. Dat belooft wat!

Eerder spraken VVD en CDA met geen woord meer over hun goede samenwerking met de PVV. Integendeel, ze wisten niet hoe snel ze van enkele voornemens moesten terugkomen waarvoor ministers van VVD en CDA de eerste politieke verantwoordelijkheid hadden genomen!

Het meest bont maakt minister Spies (Binnenlandse Zaken, CDA) het. Zij liet weten dat ze „er geen traan om zal laten” als het boerkaverbod en het verbod op de dubbele nationaliteit door de Tweede Kamer in de prullenbak worden gegooid. De koninklijke weg, die de minister daartoe had moeten inslaan, was het voorstel in de ministerraad te doen om beide ontwerpen in te trekken. Hier woog het kandidaat-zijn voor het lijsttrekkerschap van het CDA blijkbaar zwaarder dan het handelen als een dienares der Kroon.

De huidige vijfpartijencoalitie is tijdelijk. Met 77 zetels kun je als coalitie zelfs vier jaar aan het bewind zijn, ook onder moeilijke omstandigheden. Met twee coalitiepartners is dat al lastig, laat staan met een handvol. De gaten in de kaas van het Lenteakkoord schijnen vannacht gedicht te zijn. Een greep in de portemonnee van de burger.

Direct na het vertrek van de PVV als vaste gedoogpartner boden de bewindslieden hun ontslag aan. Het kabinet werd demissionair. Verzwakte zo zelf de eigen positie.

Een stukje geschiedenis: in 1972 (ik was toen fractievoorzitter van de VVD) nam DS’70 afscheid van het kabinet-Biesheuvel. Dat had toen geen meerderheid meer in de Tweede Kamer. Na overleg in de coalitie van de CDA-partijen en de VVD besloot het kabinet juist géén ontslag te nemen. Het ging missionair en volwaardig door. Diende in september een zelfgemaakte begroting in. Nu werd Rutte en Verhagen de macht daarover uit handen genomen.

Wie zal er na 12 september echt opgelucht zijn?

À propos: op hoeveel zetels staat de Lenteclub nu in de peilingen?

Hans Wiegel is oud-leider van de VVD. Deze wisselcolumn op woensdag verzorgt hij beurtelings met SP-voorzitter Jan Marijnissen.