Verboden vissen

Een afbeelding op een zak chips maakt onmiddellijk duidelijk waar de inhoud voor dient. Om te overleven onderweg. Ze zijn niet te koop in Nederland, maar in elke supermarkt op Ijsland en in Noorwegen, in tientallen varianten. Chips van vis. Op de zakjes staat een vis of een kotter. Of een wandelaar op dikke schoenen, met rugzak en flinke stok. Hij is niet op weg naar school. Hij moet ergens naartoe waar hij vanavond nog niet zal aankomen. En onderweg is nergens wat te eten.

Veldkeuken mee en voedsel. Van koken wordt een mens niet moe. Maar van sjouwen te meer. Een zwerver krijgt na een paar uur lopen gloeiende hekel aan het brandertje in zijn rugzak en de zak eten waaruit hij een maaltijd moet bereiden. Maar koken hoeft helemaal niet, als je kunt kauwen. Chips van vis, vaak gedroogde schelvis, wegen niks maar zijn zo’n beetje het beste voedsel om mee te overleven. En na de eerste schrik, Hollander, gewend aan chips van aardappel, zijn ze goed beschouwd en doorgekauwd, lekkerder dan die van Lay’s. En je kan gewoon doorlopen tijdens het avondmaal. Maar het hoeft niet. Ze kunnen ook goed in een kookpotje, even weken in water, dan stoven. Ik heb er veilig thuis geweldige rijst- en aardappelschotels mee gemaakt. Je zou willen dat de droge vis ook hier in de winkels lag. Als het mocht van de regering.

Sterk verhaal, maar waar. Stokvis, nog hier en daar in viswinkels te vinden, bij een enkele horecagroothandelaar en in winkels waar Afrikanen boodschappen doen, die gedroogde kabeljauw (als het geen leng is of koolvis), is verboden koopwaar. Leg hem maar gauw onder de toonbank. Dat doen ze in het noorden van Groningen ook met schar. Zo kwam het dat ik er van hoorde. Al eeuwenlang hangen vissers scharretjes die ze eerst even in pekel legden, te drogen in zon en wind. In de winter, voor de vliegen komen. Gedroogde schar bederft niet, je hebt er het hele jaar rond goede vis aan. Je eet er vlokken van die je van de graat scheurt, eten om mee door te lopen, of je kookt ze mee met aardappelen. Groningers die langs het Wad opgroeiden maar de wijde wereld in trokken, laten zich nog altijd gedroogde scharren opsturen, of ze komen ervoor terug. Om ze te kopen, maar dat kan alleen van onder de toonbank. De Voedsel en Waren Autoriteit wil het niet hebben. Er is een Europese richtlijn die zegt dat eetwaar alleen gedroogd mag worden onder gecontroleerde omstandigheden. Welnu, de buitenlucht is niet te controleren, dus het mag niet.

Dat stokvis niet in beslag genomen wordt komt doordat de Voedsel en Waren Autoriteit nooit is wezen kijken hoe die vis erbij hangt, hoog in Noorwegen en op IJsland.