Tentenkamp blijft groeien

Uitgeprocedeerde asielzoekers verdwijnen meestal in de illegaliteit. Dit keer niet: een ongemakkelijke situatie voor minster Leers.

Ze zijn opeens zo zichtbaar. En met zoveel: 279 mannen, vrouwen en zelfs een enkel kind.

Demissionair minister Gerd Leers (Immigratie en Asiel) moest gisteravond in een spoeddebat uitleg geven over het tentenkamp van uitgeprocedeerde asielzoekers uit Irak en Somalië in het Groningse Ter Apel. Eerder op de dag schreef hij in antwoord op Kamervragen dat het kamp niet lang zou kunnen blijven. Het zou leiden tot verstoring van de openbare orde. Hij schreef niet dat hij het kamp ongemakkelijk vindt. Maar dat is het wel.

Dat bleek ook uit het spoeddebat in de Tweede Kamer. Het tentenkamp zat verschillende Kamerleden totaal niet lekker. De minister vond het ook echt een vervelende situatie, zei hij, maar hij vond het geen reden om de regels aan te passen. Hij wilde de groep best tijdelijk opvang bieden, maar dan moesten ze meewerken aan hun terugkeer. Uitgeprocedeerd is uitgeprocedeerd.

Het probleem met de Irakezen is dat ze niet gedwongen kunnen worden teruggestuurd naar Irak. Sinds eind vorig jaar willen de autoriteiten van dat land alleen mensen toelaten met een geldig Iraaks reisdocument dat de betrokkene zelf heeft aangevraagd bij de ambassade. Als een uitgeprocedeerde Irakees in Nederland dat weigert, kan hij niet worden teruggestuurd. De Iraakse autoriteiten accepteren geen reisdocument dat door de Nederlandse overheid is geregeld. En de Irakezen weigeren een paspoort aan te vragen. Ze zijn bang, zeggen ze. Terugkeer naar Irak is levensgevaarlijk.

Ziehier de patstelling.

Het feit dat de Irakezen niet gedwongen terug kunnen, is geen alibi om dan maar te blijven, zei minister Leers gisteren in de Kamer. De meeste Kamerleden waren het daarmee eens. De patstelling bleef.

Het komt vaker voor dat uitgeprocedeerde asielzoekers niet gedwongen kunnen worden uitgezet. Ze kunnen dan niet worden vastgehouden, omdat er geen zicht is op uitzetting. Ze hebben ook geen recht op opvang. Ze worden op straat gezet, tenzij het gezinnen met kinderen betreft.

Eind vorige maand werden op één dag 76 Irakezen vrijgelaten. Meestal verdwijnen uitgeprocedeerde asielzoekers in de illegaliteit. Het is een leven aan de rafelrand van de samenleving, zonder geld, werk, huis.

De Irakezen weigerden anoniem onder te duiken als illegaal. Ze besloten te gaan demonsteren voor het aanmeldcentrum in Ter Apel. Ze bombardeerden de Nederlandse Irakees Ali Aziz tot woordvoerder. Daarmee kreeg de groep een Nederlandssprekende voorman van Iraakse komaf. Ali Aziz uit Utrecht doet dat naast zijn werk als pakketbezorger bij DHL. Hij woont 14 jaar in Nederland en kwam zelf ook als vluchteling. Hij weet waarover hij praat.

Via Ali Aziz wordt duidelijk wat de Irakezen willen: zij willen dat hun asielverzoek opnieuw wordt bekeken. Ze vinden dat ze recht hebben op een verblijfsvergunning omdat het te gevaarlijk is in Irak. Ze worden daarin gesteund door VluchtelingenWerk dat ook vindt dat delen van Irak te gevaarlijk zijn om mensen naar terug te sturen. Volgens de ambtsberichten van Buitenlandse Zaken is het land veilig genoeg.

Aanvankelijk stonden er drie tentjes. Het werden er snel meer. Steeds meer Irakezen arriveerden. Daarna volgde een grote groep uitgeprocedeerde Somaliërs. Zij zitten in een soortgelijke situatie als de Irakezen.

Het tentenkamp groeit. De aandacht ervoor ook. Cameraploegen komen langs. Sympathisanten brengen oude tenten, dekens en eten. Vrouwen in kleurige gewaden zitten gehurkt achter campinggasjes. Het levert mooie foto’s op.

Gehinderd door de wind schreeuwt de Iraakse Hadi Abu Sanad in het Engels in de telefoon dat er een tekort is aan dekens en voedsel. Hij zegt dat er mensen ziek zijn en dat ze medicijnen nodig hebben. Hij zegt ook: „We hebben een doel om voor te vechten. We geven niet op.”