Schoteltjes stukslaan in tuttige kunstwedstrijd

Wat kappers, popzangers, advocaten, fotomodellen, dansers, zakenmensen en concertpianisten kunnen, moet ook voor beeldend kunstenaars zijn weggelegd. Dat lijkt de redenering achter De nieuwe Rembrandt (AVRO), een competitieprogramma voor jonge kunstenaars, van wie er na het volbrengen van een opdracht elke week twee door een jury naar huis worden gestuurd.

Presentator Marc-Marie Huybregts mag tijdens de in hoog tempo uitgevoerde opdrachten gesprekjes voeren met de deelnemers en op hem rust ook de zware taak de in orakeltaal gestelde oordelen van de jury over te brengen: „Jurriaan, waar het minimalistische eerder jouw kracht was, laat je de jury nu met vragen achter.”

Schilder Jurriaan Molenaar redt het deze week dan ook niet. Hij was zelf ook al tot de conclusie gekomen dat deze snelkookpan misschien niet helemaal bij zijn manier van werken paste. Ook Agata Bartos sneuvelt. In een emotionele performance slaat ze met een hamer schoteltjes stuk en bekrast grammofoonplaten. Jurylid Jasper Krabbé meent dat dit „deels heel intrigerend en deels ook tenenkrommend” op hem overkwam.

Het is niet helemaal duidelijk wat de kunstenaars verleidt om zich zo openlijk te laten vernederen en kleineren door een jury die niet eens zelf de veelal discutabele uitspraken durft mee te delen aan betrokkenen. De koddige titel van ‘nieuwe Rembrandt’ kan het niet zijn en ook om het geld hoeven ze het niet te doen. Ulrike Rehm blijkt tijdens de opnamen zeer succesrijk met een ouder project, het internationaal verkopen van aardewerken kevers.

Nee, het zou wel eens gewoon idealisme en enthousiasme kunnen zijn dat hen motiveert. Ergens diep verborgen in dit voornamelijk op denkfouten gebaseerde format schuilt namelijk een leerzaam en aanstekelijk programma over creatieve processen van kunstenaars. Daarom ga ik toch volgende week weer kijken: het gaat over aardige en originele mensen, die onverwachte dingen doen, verdwaald in een slecht passende context van competitie en tuttigheid.

Waarom denkt zelfs de publieke omroep toch dat je alleen door Idols te imiteren kijkers kunt overhalen om naar een programma over kunst te kijken? Wie niet van kunst houdt, zal hierdoor niet overtuigd worden en de echte liefhebber gruwt van het banaliseren.

Gelukkig zagen we later in Het uur van de wolf (NTR) hoe je ook liefde en vakmanschap, passie en schoonheid, gewoon in een documentaire kunt weergeven. Troubadours is een Amerikaans portret van de generatie singer-songwriters die rond 1970 beroemd werd door club The Troubadour in Los Angeles, met een hoofdrol voor het professionele duo Carole King en James Taylor. Niet alleen voor babyboomers om van te smullen.