Nieuwe Franse premier is van huis uit leraar Duits

Fransen kennen Jean-Marc Ayrault, hun nieuwe premier, als populaire burgemeester, en jarenlange fractieleider van de PS. Duitsers kennen hem ook, in een Volkswagenbusje.

Na een zelfverklaarde normale president krijgt Frankrijk een zo mogelijk nog normalere premier. François Hollande (57) benoemde gisteren op zijn eerste werkdag Jean-Marc Ayrault (62) als eerste minister. Deze vertrouweling van de president is net als zijn baas nooit eerder minister geweest. Hij verdiende zijn sporen als burgemeester van Nantes en fractieleider van de Parti Socialiste in de Assemblée Nationale. Loyaal en discreet, zo wordt vaak getypeerd.

„En hoe denk jij over de situatie?” Zo begint Hollande al tien jaar elke dinsdag zijn werklunch met Ayrault. De twee hebben aan een half woord genoeg, aldus een bekende, maar Ayrault is geen ja-knikker. Hollande vertrouwt hem, luistert geduldig, maar vrienden zijn het niet. Ze zijn nooit bij elkaar over de vloer geweest. Hun band is gestoeld op respect en vertrouwen.

Ayrault is van eenvoudige komaf. Zijn grootouders waren landbouwers, zijn vader was textielarbeider, zijn moeder huisvrouw. Zoals veel jongeren in het westen van het land werd de jonge Jean-Marc lid van Mouvement Rural de la Jeunesse Catholique (MRJC), een katholieke jeugdbeweging, maar pas in mei 1968 werd hij als achttienjarige student in Nantes politiek bewust. Hij werd lid van de PS van François Mitterrand. Na een flirt met de radicale, marxistische stroming in de partij verkoos hij om, net als Hollande, tot geen enkele ‘vleugel’ te behoren.

Amper 27 werd Ayrault in Saint-Herblain, ten westen van Nantes, burgemeester, de jongste ooit van een stad met meer dan 30.000 inwoners. In 1986 werd hij parlementslid. Bij een brand in de haven van Nantes in 1987 bedreigde een gifwolk zijn stad en werden duizenden geëvacueerd. Terwijl de burgemeester van Nantes zweeg, maakte Ayrault indruk met kordaat en mediageniek optreden. De toen nog blonde Ayrault kreeg de bijnaam ‘Kennedy van Nantes’.

Twee jaar later vroeg de PS hem Saint-Herblain te ruilen voor Nantes, toen de zevende Franse stad en getroffen door de sluiting van de scheepswerven van Saint-Nazaire. Ayrault gehoorzaamde met enige tegenzin en werd als 39-jarige verkozen. Sinds 1989 is hij drie keer herkozen, in 2001 en 2008 zelfs in één ronde, uitzonderlijk voor een stad van bijna 300.000 inwoners, intussen nummer zes in Frankrijk. Modern openbaar vervoer en innovatieve samenwerking tussen universiteiten en bedrijven behoren tot zijn stokpaardjes. In 2004 werd Nantes door het tijdschrift Time uitgeroepen tot de meest leefbare stad van Europa.

Als voortrekker van Eurocities, de vereniging voor Europese steden, toont Ayrault zich voorstander van internationale samenwerking. De voormalige leraar Duits is pleitbezorger van Frans-Duitse samenwerking. De germanofiel studeerde een jaar in Würzbürg en brengt zijn vakanties met echtgenote Brigitte, en vroeger ook hun twee dochters, het liefst door in Duitsland. Met een beige Volkswagenbusje, bouwjaar 1988, is hij het hele land doorgetrokken. In de campagne vloog hij als secondant van Hollande naar Berlijn om medewerkers van bondskanselier Angela Merkel bij te praten.

In 1997 werd Ayrault veroordeeld tot zes maanden voorwaardelijk, omdat de stad Nantes zonder openbare aanbesteding een drukcontract aan een wijkkrant had toegekend. De UMP herinnerde er gisteren aan dat Hollande had beloofd niemand met een gerechtelijke veroordeling minister zou worden. Ayrault voerde aan dat zijn persoonlijke integriteit nooit ter discussie was gesteld.

Als fractieleider van de PS in de Assemblée Nationale, sinds 1997, was Ayrault vijftien jaar de buurman van Hollande. Soms had hij pittige woordenwisselingen met premier François Fillon. „Een taaie maar eerlijke tegenstander”, noemde Fillon hem. Vandaag mag hij hem de sleutels van Matignon overhandigen, het herenhuis waar de Franse premier zetelt.

Dirk Vandenberghe