Misdaad in Loden Jaren

dvd en web

Vallanzasca. Regie: Michele Placido.

dvd speelfilm ***

De documentaire Eurocrime! bracht onlangs een hommage aan de Italiaanse misdaadfilm uit de jaren zeventig. Een genre dat Amerikaanse wraakfilms als Dirty Harry of Death Wish imiteerde, maar met een eigen, fatalistische signatuur. Het waren in Italië de Loden Jaren, toen de politiek een poel van corruptie was en maffiagroepen, geheime diensten, neofascisten en Rode Brigades het land in een geweldsspiraal brachten.

Regisseur Michele Placido, hier bekend als maffiabestrijder Corrado Cattani uit de klassieke tv-serie De Octopus, vond als regisseur zijn draai in misdaadfilms die nostalgisch op deze troebele tijd terugkijken: Romanzo Criminale – later ook een tv-serie – en Il Grande sogno, over een agent die anno 1968 in radicale studentengroepen infiltreert. Sfeervolle, maar nogal conventionele retrofilms.

Dat geldt ook voor deze ‘opkomst en ondergang’ van bankrover Renato Vallanzasca, een mediaster uit de tijd dat gangsters graag poseerden als volkshelden. Vallanzasca was in de jaren zeventig een Italiaanse Dillinger, een macho die woest aantrekkelijk om zich heen schoot. Placido filmt zijn avonturen dynamisch, met nadruk op ruwe mannenvriendschap en verraad. Toch mist de film de impact van het Franse tweeluik L'ennemi public n°1 over de vergelijkbare loopbaan van Jacques Mesrine, een maniakale desperado die degenereerde in sadisme en megalomanie. Vallanzasca blijft steeds een aardige, wat opvliegende jongen. Een martelaarschap geeft hem geen extra reliëf: momenteel zit hij zijn levenslang uit en werkt overdag buiten de gevangenis. Wat resteert is ouderwetse gangsterverering: de crimineel als wensdroom van de brave burger.