Help, we missen een linksback

Linksbacks, Nederland heeft ze niet meer. Bondscoach Bert van Marwijk zit er mee, nu PSV-er Erik Pieters met een blessure is afgehaakt voor Oranje. Wie komt er in zijn plaats?

Ajacied Frank de Boer slalomt in 1990 met links langs Volendammer Johan Steur. Foto Wim Hendriks

Help, we hebben geen linksback! Niet de discussie over wie er in de spits moet (Robin van Persie of Klaas-Jan Huntelaar) maar de vraag wie tijdens het EK de linkervleugelverdediger van Oranje wordt, houdt de gemoederen bezig. Zeker nadat de geblesseerde PSV’er Erik Pieters nu ook de gepasseerde Milan-speler Urby Emanuelson is afgevallen voor de vacante positie.

Bondscoach Bert van Marwijk heeft tijdens het EK een hele waslijst aan topaanvallers en goede middenvelders ter beschikking. Maar wie o wie moet hij als linksback de rechterkant van de tegenstanders laten afdekken? Waarom zijn de linksbacks in het Nederlandse topvoetbal tegenwoordig zo dun gezaaid?

Hoe anders was het de voorbije veertig jaar. Ruud Krol, Frank de Boer, Winston Bogarde, Arthur Numan en Giovanni van Bronckhorst waren linksbacks van wereldfaam. Stoere kerels die zowel aanvallend als verdedigend hun mannetje stonden. Hoewel geen geboren verdedigers, want die worden in Nederland ‘gemaakt’. Pingelen is nu eenmaal leuker dan de bal afpakken.

De rechtsbenige Krol was aanvankelijk rechtsback en later libero. Zijn beroemde voorzet op Johan Cruijff tijdens het WK in 1974 tegen Brazilië was een mooi voorbeeld van de omgeschoolde wereldvoetballer. Nadat Krol vier jaar eerder in Ajax 2 zijn been had gebroken, adviseerde Cruijff hem tijdens de revalidatie vooral met links te oefenen. Want rechtsback Wim Suurbier was onomstreden in Ajax 1 en linksback Theo van Duivenbode te licht bevonden.

De vier andere topverdedigers van weleer begonnen – zoals bijna alle talenten in Nederland – als aanvaller of middenvelder. Van Bronckhorst werd als jonge linksbuiten bij Feyenoord uitgefoeterd door de toenmalige trainer Willem van Hanegem en zelfs uitgeleend aan RKC.

Via het middenveld daalde Gio later naar de verdediging af. Als linksback groeide hij uit tot een wereldtopper bij Arsenal, Barcelona en Oranje. Hij bleef aanvallend ingesteld, getuige zijn rushes en doeltreffende afstandsschoten in Oranje. Linksbacks worden sowieso vaak beoordeeld op hun offensieve kwaliteiten, bij gebrek aan een directe tegenstander. Want de rechtsbuiten is alleen in Nederland – de school van Cruijff – nog geen uitgestorven ras.

Als aanvoerder van Oranje nam Van Bronckhorst in Zuid-Afrika afscheid met WK-zilver. Hij leek in 2010 een leemte achter te laten. Wie moest hem opvolgen als linksback? Pieters bleek een logische keuze, hoewel hij met zijn sobere spel de voorbije twee seizoenen nooit de harten van de Oranjefans veroverde. En nu Pieters is afgehaakt met een voetblessure, is een nationale discussie ontstaan op internet en aan de stamtafel: wie wordt er wel linksback?

Ajacied Vurnon Anita rekent zich stilletjes rijk. Hij is net als de afgedankte Emanuelson meer middenvelder dan verdediger, maar speelde in de Arena wel vaker als linksback. Een groot nadeel: Anita is rechtsbenig en heeft zich niet – zoals Krol destijds – met links laten bijscholen. Als opkomende linksback heeft hij dus zijn beperkingen: hij moet de bal telkens naar zijn rechterbeen kappen om een goede voorzet te kunnen geven. Te voorspelbaar.

Van Marwijk heeft nog een paar alternatieven. De jonge PSV’er Jetro Willems is een moderne linksback: sterk, snel en aanvallend ingesteld. Maar de achttienjarige speler uit Curaçao mist de routine die op het EK volgens veel voetbalkenners nodig is. Een andere mogelijkheid voor de linksbackpositie is Stijn Schaars, net als Anita middenvelder van beroep. Schaars is daarentegen wel linksbenig en hij kweekte dit seizoen hardheid én ervaring bij Sporting Portugal. Maar wie hem eind februari als linksback van Oranje zag invallen én schutteren tegen Engeland op Wembley, houdt zijn hart vast. In de zone dekken is ook een kunst.

Wie weet tovert de bondscoach straks gewoon een linksback uit de hoge hoed. Zoals zijn voorganger Rinus Michels op het WK in 1974 vriend en vijand verraste. ‘De Generaal’ transformeerde middenvelder Arie Haan tot vrije verdediger. En daar had niemand aan gedacht, behalve Cruijff natuurlijk.