De fysica van een eenwieler

Het MIT in Cambridge, Massachusetts, leert zijn studenten wetenschappelijke kennis populariseren door middel van video’s. Dat is lastiger dan het lijkt.

Hoe blijf je overeind op een eenwieler, natuurkundig gesproken? Hoeveel calorieën krijgt een geit binnen met zijn dagelijkse maaltje hooi? Hoe kun je met beschimmeld brood bacteriën naar de andere wereld helpen? Het Massachusetts Institute of Technology laat studenten hierover filmpjes maken voor schoolkinderen.

In een toespraak begin maart tot de studenten maakte decaan Ian Waitz duidelijk dat het mes aan verschillende kanten kan snijden. De bevolking van de Verenigde Staten waardeert ingenieurs net iets hoger dan politici, ver onder bijvoorbeeld artsen. De helft van de volwassenen in de VS weet niet hoe lang één omloop van de aarde om de zon duurt. Leerzame video’s die tegemoetkomen aan behoeften in het onderwijs kunnen deze vormen van onwetendheid bestrijden. Leraren mogen verzoeken indienen voor video’s (met een gedetailleerde lijst leerpunten) waarop studenten kunnen intekenen met een scenario. Studenten die video’s gaan maken krijgen een cursus en een budget van 1000 dollar. Zo leren de studenten én het MIT wat het lager en middelbaar onderwijs nodig heeft en doen ze ervaring op in het populariseren van kennis.

De resultaten van een tweetal proefprojecten staan inmiddels online op k12videos.mit.edu (K12 staat voor kindergarten – 12th grade; dat zou bij ons neerkomen op basisschool plus middelbaar onderwijs).

De video’s laten inhoudelijk wel wat steken vallen. Zo vertelt het filmpje over de eenwieler dat wrijving de essentiële kracht is bij optrekken en afremmen, terwijl het er meer om gaat dat je je zwaartepunt voor of achter je wiel moet brengen om je snelheid te kunnen veranderen. In de video over de calorische inhoud van hooi wordt speels een pan water opgewarmd met een hooivuurtje en we krijgen te horen dat dit experiment vanwege alle wegwaaiende warmte alleen een ondergrens oplevert. De werkelijke waarde zou een factor 50 hoger zijn, maar hoe je dáárachter komt blijft een raadsel. Bij veel filmpjes is ook het geluid onder de maat.

Dat neemt niet weg dat er inmiddels veertig originele video’s zijn vol enthousiasme en inventiviteit. In een filmpje over elektrische schakelingen bijvoorbeeld worden vrij ingewikkelde voorbeelden nagebouwd met stromend water in plaats van elektrische stroom, waarbij verschillende ‘weerstanden’ parallel en in serie worden geschakeld. Wie video’s wil bekijken kan uit de hele collectie kiezen, maar je kunt ook eerst een vakgebied selecteren of een leeftijdsgroep waarvoor de video is bestemd.

Het MIT werkt in K12 samen met de hier eerder genoemde Khan Acedemy, de fabriek van educatieve YouTube-video’s geleid door autodidact Salman Khan. Dank zij het MIT krijgt Khan video’s die zijn opgenomen in de toplaboratoria in Boston, terwijl het MIT kan meeprofiteren van het grote bereik van de Khan Academy.

Herbert Blankesteijn

De video is te zien op nrc.nl/wetenschap