Zwijggeld voor asbest

Weldra zal in Turijn een tweede proces tegen Eternit van start gaan, deze keer in naam van Italiaanse asbestslachtoffers die in Zwitserse Eternit-bedrijven werkten. Eerder dit jaar werden de Zwitser Stefan Schmidheiny en de Belgische baron Louis de Cartier de Marchienne veroordeeld tot ieder zestien jaar cel en grote geldboetes wegens hun verantwoordelijkheid voor de dood van een drieduizendtal werknemers en omwonenden.

Ik volg het proces op de voet sinds mijn tante, wier man bij Eternit werkte, enkele jaren geleden aan de gevolgen van borstvlieskanker overleed. Zij waste zijn kleren. Hij stierf aan een andere kanker.

Dat borstvlieskanker het rechtstreekse gevolg is van het inademen van asbestdeeltjes, staat vast. Wie daarvoor verantwoordelijk is, blijft in België minder bespreekbaar dan in Italië. In Kapelle-op-den-Bos, waar mijn moeder woont, heerst een soort omerta rond het schandaal. Eternit is de grootste werkgever van de streek en gaat de crisis te lijf met plannen voor uitbreiding en dus nog meer werk voor de toekomst. De nabestaanden van de achthonderd doden per jaar die het bedrijf op zijn geweten heeft, kunnen voor een financiële compensatie terecht bij het Asbestfonds. Wie geld aanvaardt van dat fonds, dient echter afstand te doen van het burgerrecht om een rechtszaak tegen Eternit aan te spannen. Zwijggeld heet zoiets.

Eind vorig jaar was het ook in België eindelijk zover: de familie van een slachtoffer dat het zwijggeld had geweigerd, stapte naar de rechtbank. De rechter achtte Eternit aansprakelijk voor haar dood en legde het bedrijf een geldboete op. Eternit tekende beroep aan.

Terwijl het dodental oploopt en de stemmen van de slachtoffers onverminderd worden afgekocht, laat het bedrijf zijn nieuwe kleren bewonderen. Gehuld in de woorden duurzaamheid en milieubewustzijn maakt het goede sier met een volledig energieneutraal kantoorgebouw en minder vervuilende manieren van transport. Nadat de directie, zich destijds onweerlegbaar bewust van de gevaren, generaties kinderen op de Eternit-afvalbergen liet spelen, zijn deze dodelijke storten nu met zonnepanelen versierd. Ook de veroordeelde Stefan Schmidheiny zette de laatste jaren, onder meer als stichter van de World Business Council for Sustainable Development, volop in op een groen en filantropisch imago. Of dat nu een uiting was van persoonlijk berouw of slechts een poging tot morele manipulatie, voor Schmidheiny heeft de gedaanteverwisseling niet mogen baten. Het blijft afwachten of Eternit België er wel mee wegkomt.