Vmbo'ers hebben 'n stok nodig. Die stok ben ik

Wie: Fred Pieters (49)

Wat: Leraar aardrijkskunde en geschiedenis op het vmbo-t (mavo)

Geen afrekening, maar een afronding. Zo zie ik het eindexamen. Ik heb de meeste leerlingen vier jaar onder mijn hoede gehad. Vmbo-leerlingen zijn veelal extrinsiek gemotiveerd: ze hebben een stok achter de deur nodig. Die stok ben ik. Structuur, helderheid – en dus ja, soms ben ik streng. Maar wat ik vooral moet doen, is enthousiasmeren en motiveren. Dat betekent dat ik ze vaak meeneem op excursie, zoals ik dat ook doe als stadsgids hier in Gouda. Maar het begint met een goed verhaal, een bord en een krijtje. En dus niet met een filmpje op YouTube.

„Dit jaar heb ik dertig eindexamenleerlingen. Het laagste cijfer is een 5,9. Dat is uitzonderlijk. Normaal zijn er altijd wel een paar bij wie het inzicht ontbreekt, en die met een onvoldoende beginnen aan het eindexamen.

„Ik sta nu 29 jaar voor de klas, waarvan de eerste zeventien jaar in het speciaal onderwijs. Daar is het helemaal een kwestie van structuur, structuur en nog eens structuur. Het grote verschil tussen nu en elf jaar geleden toen ik hier begon, is toch wel de afleiding. Ze hebben nu allemaal een iPhone, een Blackberry, een bijbaantje. En ze zitten allemaal te msn’en of op Facebook. School lijkt vaak bijzaak. Je merkt het aan de feitenkennis. Die is minder.

„Ik wil niet klagen, want ik ben dol op mijn leerlingen, maar de eigen verantwoordelijkheid reikt niet ver. Geregeld houd ik ze voor hoe ik het zelf deed als puber. Op vrijdagavond ging ik achter de meiden aan, op zaterdagochtend ging ik wedstrijdvissen, ’s middags even de zwarte band judo halen, ’s avonds weer achter de meiden aan, zondagochtend opnieuw vissen, en ’s middags was ik moe en ging ik lekker hangen. Maar op maandagochtend ging om zes uur wel de wekker om alsnog mijn huiswerk te doen.

„Het is heel simpel: if you can’t stand the heat, get out of the kitchen. Ik zie te vaak dat kinderen eerst de lusten nemen en dan pas de lasten dragen. Ouders duwen en trekken wel, en ik kan het weten, want ik ben zelf ook vader. Maar diezelfde ouders zijn zelf ook razend druk. Met hun eigen baan, hun hypotheek, de economische crisis, hoe het gezin bijeen te houden. School is slechts één van de vele aandachtsgebieden. Als er thuis niet overhoord wordt, hebben die kinderen het op school lastiger om feiten en begrippen op te pikken.

„Ik ben ook mentor en vertrouwenspersoon. Ik hoor en zie dus veel. Pesten is ook veranderd. Dat gaat nu allemaal veel sneller en gehaaider dan tien jaar geleden. Nu mobiliseren ze binnen no time hun vriendjes en vriendinnetjes via de gsm, in de hitte van de emotie. Met alle gevolgen van dien, hoewel het hier nog nooit uit de hand is gelopen. Ik doe wat ik kan. Als ze tijdens de les ineens naar de wc moeten, prima, maar dan wel eerst de gsm inleveren. Vaak blijken ze dan helemaal niet zo nodig naar de wc te moeten, als je begrijpt wat ik bedoel.”