Te veel praatjes, te weinig wol

Er zijn een paar overeenkomsten tussen de Franse ex-presidenten Nicolas Sarkozy en Valéry Giscard d’Estaing. Beiden zijn er niet in geslaagd om een economische crisis in politieke zin te overleven.

Giscard d’Estaing, die tussen 1974 en 1981 president was, dolf na de oliecrisis en de volgende recessie in de industriële wereld het onderspit tegen zijn socialistische uitdager François Mitterrand. Sarkozy wist de Fransen na de krediet- en schuldencrises niet langer te overtuigen en moest vandaag de macht overdragen aan de socialist François Hollande.

De opgewonden Sarkozy faalde met zijn hervormingsagenda, omdat hij zijn streven naar liberalisering en deregulering van de van oudsher etatistische sociaal-economische structuren niet op één lijn wist te brengen met de sociale traditie die een gaullist als hij ook had moeten koesteren. Sarkozy heeft ‘rechts Frankrijk’ in verwarring achtergelaten.

Maar beiden hebben internationaal wel iets achtergelaten. Giscard d’Estaing was de staatsman die in 1975 de zes grootste democratische industrienaties in Rambouillet uitnodigde voor de eerste top van wat later de G7 en G8 zou heten. Het was Sarkozy die op het hoogtepunt van de kredietcrisis – samen met de Britse premier Brown, wiens opvolger Cameron hij in 2011 zou beledigen – het initiatief nam tot een speciale top van de G20 in 2008 in Washington. Beiden hebben deze twee economische crises niet bezworen, maar wel internationale platforms geschapen. Dat is positief.

Sarkozy zelf zal dat ook vinden. Want deze wereld was de arena waarin hij graag vertoefde en niet steeds op onwaarheden werd betrapt. Zijn interventie in 2007 om Bulgaarse verpleegsters en een Palestijnse arts uit Libische gevangenschap te bevrijden, getuigde van lef.

Zijn alertheid een jaar later tijdens de vijfdaagse Russisch/Georgische oorlog om Zuid-Ossetië was ook betekenisvol. Door zijn inzet bleven de Russische oorlogsdoelen beperkt tot een strafactie om de status-quo – een kleiner en ingetoomd Georgië zonder de afgescheiden provincies Zuid-Ossetië en Abchazië – te bevestigen.

Maar zijn plan om een Mediterrane Unie te bouwen, als brug naar Noord-Afrika en Midden-Oosten, bleek een lege huls. In de Arabische Lente speelde deze club geen rol. Sarkozy compenseerde dat met een compromisloze opstelling tijdens de opstand in Libië. Het resultaat: Gaddafi is verdreven, al heeft dat geen onverdeeld succes opgeleverd.

Maar per saldo ligt zijn verdienste toch in Europa. Het was Sarkozy die in de huidige eurocrisis toch koos voor samenwerking met bondskanselier Merkel, zo nieuwe invulling gevend aan de as-Parijs/Berlijn. En die is en blijft onontbeerlijk voor de Europese samenwerking.