Spuiten en slikken met Schopenhauer

Filosoof, schrijver en tv-maker Stine Jensen schrijft elke dinsdag over media, populaire cultuur en hypes.

In de film Oslo, 31 August – verder een sombere film – zit een geestige scène. De 34-jarige, afgekickte Anders solliciteert na een verblijf in een ontwenningskliniek bij het hippe blad Folio. De hoofdredacteur wil graag zijn mening. Anders zegt dat hij al die artikelen over Mad Men en andere HBO-series leuk vindt, maar dat je je op een gegeven moment toch afvraagt hoe zinnig het is om „Samantha uit Sex & The City met Schopenhauer te analyseren”. Folio lijkt soms te veel op een ‘intellectuele scriptie’.

Folio is de Noorse fictievariant van nrc.next dacht ik even: de zinpagina van next is, net als ik, dol op Schopenhaueriaanse analyses van HBO-series.

De existentiële zwaarmoedigheid van Anders is zó goed invoelbaar gemaakt, dat je met hem denkt: leven, seks, HBO-series, wat een zinloze onderneming. Maar het is ook de eerste junkfilm waarbij ik dacht: ik zou een of andere sombere filosoof – Schopenhauer of zo – uit de kast moeten trekken om deze film te duiden.

De film van Joachim Trier begint met beelden van Oslo, de voice-over somt herinneringen op. Nostalgie, melancholie en zwaarmoedigheid – is dat allemaal hetzelfde, vraagt de voice-over, wat best een intellectueel scriptievraagstuk is. Een vriendin van Anders stelt dat het ongepast van haar vriend is om Proust te citeren als iemand zojuist heeft verteld hoe het is om af te kicken.

Aan het slot van de film kruipt Anders achter de piano om een klassiek muziekstuk spelen. Ja! De Kunst gaat hem redden!

Toch niet. Zinloos gepingel. Anders gaat op het bed zitten met zijn zakje drugs.

Gaat deze film ook over de zinloosheid en de willekeurigheid van het leven na Breivik– omdat de film zo nadrukkelijk ‘Oslo’ heet en de hoofdpersoon ‘Anders’?

Tot slot een metamediapuntje van zorg: deze film loopt een zeker risico van het Trainspotting-effect. Hij overtuigt je zó goed van de zinloosheid van het bestaan, en hoofdrolspeler Anders Danielsen Lie is net als Ewan McGregor in Trainspotting zó’n mooie junkie, dat verslaving best wel een coole optie lijkt, in het Oslo dat niet meer is.

„Als het voornaamste en meest directe doel van ons leven niet lijden is, dan is ons bestaan het meest zinloze ter wereld.” Dixit Schopenhauer. De naald glijdt de aderen in. De verlossing voor Anders is nabij.

‘Oslo, 31 August’ gaat donderdag in première.