Parr vangt het dagelijks leven zonder te oordelen

Martin Parr – Assorted Cocktail. Foto’s 1983-2012. T/m 16 sept. Boscotondohal, F.J. van Thielpark 7, Helmond. Di t/m vr 10-17u, za-zo 13-17u. Catalogus 34,95

Ze verkoopt ijsjes met professionele afschuw. Ze doet dat omdat ze ’s avonds naar de pub wil, om haar nieuwe permanentje te bekostigen, omdat Pa en Ma de eigenaren van de winkel zijn en ze als dochter moet bijspringen op dagen dat de zon schijnt in Engeland. Een meute gillende, knagende, halfnaakte en met ijs kliederende kinderen dringt voor haar toonbank. Schoonmaken is nutteloos, haar waren uitstallen overbodig, beleefdheid een lachertje. Heel even neemt de ijsverkoopster de tijd om zich om te draaien naar de Britse fotograaf Martin Parr. Daardoor zien wij dat ze haar lippen heeft gestift, haar ogen aangezet met kohl, haar krullen geborsteld. Op haar gezicht een uitdrukking van tijdloze droefheid. Zo houd je je staande tussen de horde.

Met de serie Last Resort, gemaakt tussen 1983 en 1986 in de badplaats New-Brighton, stapt Martin Parr (1952) voor het eerst over op kleur. In een wereld die nog wordt gedomineerd door esthetische zwart-wit fotografie is Parr een buitenbeentje. Zijn foto’s zijn ongenadig realistisch. Vol liefde, humor én ontzetting legt de jongen uit Sussex vast hoe de lagere middenklasse in Thatchers Engeland omgaat met vrije tijd, met elkaar, met kinderen, met de omgeving. Het leidt tot foto’s van ouders die tussen het afval fish and chips naar binnen werken, van peuters die met een emmertje en schepje op een betonnen kade aan de slag gaan terwijl hun moeder topless zont, van veel armoedige mensen dringend op een kluitje, ieder op zoek naar dezelfde onvervangbare sensatie.

Met Last Resort brak Parr internationaal door, en daarom is het vanzelfsprekend dat deze serie het begin vormt van de indrukwekkend grote overzichtstentoonstelling die over Parr is te zien in de Boscotondohal – een dependance van het Gemeentemuseum in Helmond. Op de expositie, die is overgenomen van de Casal Solleric in het Spaanse Palma en samen met Parr en Magnum Photos is samengesteld, zijn in totaal elf series met bijna tweehonderd grote foto’s te zien. Daarnaast is er de uit 250 foto’s bestaande collage Common Sense, een documentaire van Hank Onrust uit 2003, een diapresentatie, en hangt er een recente, in Helmond gemaakte serie foto’s over het carnaval in Helmond. Jammer genoeg is deze laatste serie de minst geslaagde omdat Parrs grote kracht juist schuilt in het feit dat hij mensen portretteert in hun gewone doen en laten, en niet als verklede harlekijnen.

In alle andere series in Helmond blijkt namelijk hoe sterk Parr dat dagelijkse leven in beeld brengt. Huiver om de Bored Couples: de stelletjes die met de kaken op elkaar geklemd langs elkaar heen kijken aan het restauranttafeltje. Zo wil ik nooit worden, zeggen we allemaal. Maar waarom worden dan zoveel mensen zo? Gruw van de massaliteit op de foto’s van toeristen in Rome, de Zwitserse Alpen en zelfs het exotische India (in Small World). In Think of England fileert Parr de zeden van zijn landgenoten, maar hij richt ook de aandacht op de welving van een blote voet (haarscherp op de voorgrond in beeld gebracht), op twee meeuwen die vechten om een bakje koude frites. In Knokke Zoute (2002-2003) volgt hij veel te oude, Belgische ‘meisjes’ die zich met poedeltjes op terrassen achter kolossale brilmonturen verschuilen. Het is poen en poeha bij elkaar, verloederd en steenrijk tegelijk. Parr legt alles zonder oordeel vast.

De vraag is: hoe doet hij dat? Hoe slaagt hij erin die mensen zo naturel voor zijn camera te krijgen? De documentaire van Hank Onrust toont hem aan het werk. Parr is innemend. Parr gaat met zijn camera de boulevard op tijdens een uitgaansavond, ook als het stormt. Parr ziet eruit als een boskabouter. Er is niets glamoureus aan hem, niets bedreigends. En daarom kan hij de meisjes in hun te korte rokjes benaderen, de mannen met hun nationalistische tattoos in hun nekplooien fotograferen. „Ik onderzoek mijn eigen hypocrisie,’ zegt Parr zelf. „Alle dingen die ik fotografeer en bekritiseer zijn de dingen die ik zelf ook doe.” Parr is met andere woorden één van hen, en dus ook één van ons.