Niet zo heel vers bloed

Twee partijen, twee jonge, uitgesproken politici die klaar staan om het roer over te nemen. Mona Keijzer (43) wil het CDA gaan leiden, Tofik Dibi (31) GroenLinks.

De optimisten proberen aan de macht te komen via de verkiezingen die de partijen nu onder hun leden houden – en die ook gaan over de onvrede over de partijen zelf.

Maar zijn deze twee zo anders? Staan ze voor een nieuw soort politiek? Tofik Dibi zit al 1.994 dagen in de Tweede Kamer en Mona Keijzer is al jarenlang wethouder en nu lid van de groep denkers die de huidige partijlijn van het CDA formuleerde.

Ze durven allebei wel op te staan voor hun partij. Is dat lef ook wederzijds?

Politiek redacteuren

Voor wie het CDA al opgegeven heeft, voor wie de decennialang zo machtige partij duf vindt, voor wie dacht dat haar leiders ongeïnspireerd en grijs waren ... voor al die mensen is er nu: Mona Keijzer (43), wethouder te Purmerend.

Neem de tien woorden die Keijzer in één klap een bekendheid maakten binnen het CDA. Toen ze eerder dit jaar op een partijcongres werd aangekondigd als „een vrouw met een dubbelfunctie” omdat ze zowel wethouder als moeder van vijf kinderen is, reageerde ze ad rem. „Het lijkt me dat de meeste vaders ook een dubbelfunctie hebben.”

Dat was genoeg voor een volle zaal CDA’ers om in lachen uit te barsten, voor de aanwezigen om ontlading te vinden in een bevrijdend applaus en voor de kabinetsleden van de partij om opgelucht naar elkaar te knikken. Ze bestaan dus toch, humoristische CDA-politici.

Het duurde tot vorige week tot ook de rest van Nederland van haar hoorde. Ze stelde zich kandidaat voor het CDA-lijsttrekkerschap – heel ouderwets zonder persconferentie of campagneleider – en is door haar doodnormale directheid het gesprek van de dag geworden. Ze bestaan dus toch, CDA-politici die een brede groep kiezers aanspreken.

Dat is wel nodig ook. Na vier verloren verkiezingen op rij – bij de laatste keer voor de Tweede Kamer werd het CDA zelfs gehalveerd – en twee jaar zonder leider lijkt de kiezer niet meer te weten wie of wat de partij is. Wat niet hielp: de afgelopen kabinetsperiode was de partijtop nog enorm voorstander van samenwerking met de PVV, nu opeens heel wat minder.

De leden wilden meer te zeggen krijgen en mogen hun nieuwe leider nu zelf kiezen. Vrijdag komt de uitslag van de eerste ronde. Hoe die ook uitpakt, Mona Keijzer is een winnaar. Ze werd als wethouder in de buurt van de plek waar ze opgroeide gevraagd door de CDA-voorzitter om mee te denken in het zogeheten Strategisch Beraad over de nieuwe partijlijn. Bij de vorige verkiezingen stond ze nog op de 67ste plaats van de kandidatenlijst voor de Tweede Kamer – dat wordt dit keer flink wat hoger.

Maar wat maakt haar dan zo bijzonder? Is ze een nieuw soort leider, alleen maar omdat zij van buiten komt en de meeste andere kandidaten al een Haagse geschiedenis hebben? Is ze behalve feller in het debat ook opener over haar privéleven, wat zo verwacht wordt in de (politieke) sterrencultuur?

Dat valt nog te bezien. De katholieke Keijzer wil haar vijf zoons en haar echtgenoot Ton – „ik ben beretrots op mijn mannen” – buiten de media houden. Het enige wat ze ooit losliet, was dat haar kinderen geen boodschappen meer met haar willen doen. „Dat duurt te lang, ik word steeds aangesproken.”

Keijzer wil als enige van de zes kandidaten voor het partijleiderschap niet uitsluiten ooit nog zaken te doen met de PVV. Dat kenmerkt haar. Ze houdt van uitgesproken zijn, ziet overal kansen en redenen tot optimisme.

Toen haar bijvoorbeeld begin dit jaar voor een artikel over jonge CDA-wethouders in deze krant gevraagd werd naar het grootste probleem van haar partij, zei ze: „Probleem vind ik zo’n negatief woord.”

Toen haar gevraagd werd naar de moeilijke periode waar haar partij gezien de peilingen doorheen gaat, zei ze: „Ik vind het heerlijk dat ik dit heb meegemaakt, het gaat tenminste ergens over als je ergens over praat. Het is geweldig nu lid te zijn van het CDA.”

En toen haar gevraagd werd naar discussies met niet-CDA’ers over haar partij, glimlachte ze en zei ze: „Heerlijk, op verjaardagen enzo.”

Typisch Mona.

Vraag haar politieke tegenstanders in Purmerend naar opvallende karaktereigenschappen en je hoort precies hetzelfde: Keijzer is optimistisch, vrolijk, enthousiast, toegankelijk. Ze vertegenwoordigt een nieuwe generatie CDA-politici die precies weet wat ze wil, zegt Gina Kroon, CDA-wethouder in Volendam, het dorp waar ze opgroeide.

Want dat is de andere kant van Keijzer: ze doet wat ze voor ogen heeft. Is standvastig. Soms gaat ze te snel, dan walst ze over anderen heen en moet ze dat later weer goedmaken in een persoonlijk gesprek.

Zo kwam ze met een nieuw plan voor de bouw van een grote sportaccommodatie in Purmerend, zonder te hebben overlegd met de sportclubs. Tot woede van de lokale Sportraad, die de clubs vertegenwoordigt. Voorzitter Erik Kammeijer: „Onze inbreng kwam als mosterd na de maaltijd. Over haar manier van communiceren staan wij niet te juichen.” Mario Hegger van de Stadspartij Purmerend: „Haar doortastendheid wordt niet altijd gewaardeerd.”

Maar in de Purmerendse politiek levert dat veel minder problemen op. Keijzer is inhoudelijk sterk, slim en altijd goed voorbereid, zeggen ze daar. Beter dan haar tegenstanders. „Ze is gevatter dan de meeste raadsleden”, zegt Hegger. „Een echte bestuurder. Dat moet je ook wel zijn als je straks lijsttrekker wordt, daarna minister-president en uiteindelijk met Angela Merkel om tafel zit.”

Ook de carrière van Keijzer gaat snel. Dat ze ambitieus is, lang in de partij meeloopt en relatief bekend is, dat weten ze lokaal wel. Maar dat ze nu al in de race is voor het lijsttrekkerschap kwam toch wel als een verrassing. „Al is ze wel toe aan een volgende stap. Ze is jong, maar heeft veel ervaring”, zegt Gina Kroon uit Volendam. In het dorp, waar Keijzer nog veel familie en vrienden heeft wonen, zijn ze trots op haar. Kroon: „Ik heb nog niemand horen zeggen: wie denkt ze wel dat ze is?” Sterker nog, Kroon hoort mensen grappen dat ze ‘straks ineens CDA moeten gaan stemmen’.

Hoe dat komt? Volendammers kunnen een beetje ambitie en talent wel waarderen, of het nu om muzikanten of voetballers gaat. „Je doel bereiken, dat wordt gewaardeerd”, zegt Kroon.

Ach, zei Keijzer eerder. Zo moeilijk is het allemaal niet. „Waar het om gaat”, zo omschreef ze alvast de voornaamste klus van de nieuwe CDA-leider, „is dat mensen behoefte hebben aan een positief verhaal”.