Merkel adviseert Hollande: doe zoals Duitsland

Cijfers over de wereldeconomie zijn er dagelijks. Het verhaal daar achter vertellen onze correspondenten, elke dinsdag vanuit een ander land. Vandaag: Duitsland

De Duitse economie ligt weer op groeikoers. Bondskanselier Angela Merkel kan vanavond haar bezoeker, de Franse president François Hollande, trots voorhouden dat het bruto binnenlands product van Duitsland in het eerste kwartaal van dit jaar met een half procent is toegenomen. Dat was niet verwacht. In de laatste maanden van het overigens uitstekende jaar 2011 zag het er even slecht uit voor de conjunctuur van het economisch belangrijkste land van Europa. Met een krimp van 0,2 procent leek een recessie op komst.

Het Statistisches Bundesamt maakte vanmorgen bekend dat het bruto binnenlands product in de eerste drie maanden van dit jaar 1,7 procent hoger was dan in het eerste kwartaal van vorig jaar. De Duitse angst voor een recessie is verdwenen. „Volgens voorlopige berekeningen is de export – anders dan de import – in het begin van het jaar gestegen. Bovendien nam de binnenlandse consumptie toe.” Stijgende export en toenemende consumptie – ziedaar het succes van de Duitse economie. Dalende werkloosheid en stijgende lonen geven de binnenlandse vraag vleugels.

Wat voor successen kan de Franse president daartegenover zetten? Conjunctureel zal hij weinig te melden hebben. Zo goed gaat het niet met de Frans economie. Maar structureel heeft Frankrijk een paar sterkte troeven in handen. De demografische ontwikkeling, het alfa en omega van iedere economie, is beduidend beter dan die van Duitsland. De Fransen krijgen gemiddeld meer kinderen dan de Duitsers, die met hun vruchtbaarheid tot de hekkensluiters van Europa horen. Ook de langjarige ontwikkeling van de consumptie ligt in Frankrijk hoger dan in Duitsland. Hetzelfde geldt voor de investeringen en de werkgelegenheid, zo blijkt uit een vergelijking die de Financial Times Deutschland tussen beide landen maakte.

De tweede turbulente groei van de Duitse economie – de eerste was het gevolg van de naoorlogse Wiederaufbau – is van betrekkelijk recente datum en is veroorzaakt door een ingrijpende sanering onder regie van bondskanselier Gerhard Schröder, Merkels voorganger. Deze sociaal-democraat lanceerde halverwege zijn kanselierschap de ambitieuze ‘Agenda 2010’, waarmee de vastgelopen Duitse economie moest worden geflexibiliseerd.

Het uitkeringsstelsel ging op de helling, het aantal ambtenaren werd teruggebracht, in staatssubsidies werd gesneden, de regels voor beginnende ondernemers werden vereenvoudigd. Het deed pijn en het duurde even voordat de Agenda 2010 rendement opleverde. Dit grootscheepse bezuinigingsprogramma kostte Schröder uiteindelijk z’n kanselierschap, zo hard en aanvankelijk onbegrepen was het. De sociaal-democratische kiezers keerden zich massaal van hem af. Maar ongeveer sinds Merkel bondskanselier is (eind 2005) is sprake van een kentering, die het beste tot uiting komt in het aantal Duitse werklozen. In 2005 hadden ruim vijf miljoen mensen geen baan, een treurig diepterecord. Het zijn er nu minder dan 2,5 miljoen: meer dan een halvering.

In de eerste gesprekken van Merkel en Hollande zal de bondskanselier deze harde feiten zonder twijfel aan de Franse president presenteren. Doe zoals Duitsland, saneer de economie en vooral de overheidsuitgaven en het herstel – conjunctureel en structureel – zal niet uitblijven. De vraag is of die boodschap aankomt. Duitsland en Frankrijk hebben, zacht gezegd, nogal uiteenlopende economische visies. Dat wordt treffend geïllustreerd aan de hand van een interview in Der Spiegel van deze week, waarin de invloedrijke Franse historicus en sociale wetenschapper Emmanuel Todd „de Duitse dominantie in de eurozone” hekelt. Zijn oplossingen voor de heersende economische ongelijkheden in Europa: „een passende dosis protectionisme” en het eventueel boycotten van Duitse waar.

Merkels stelling is dat Duitsland zijn economie niet moet afremmen, maar dat andere landen beter moeten worden. „Streven naar het beste”, noemt ze dat. De Duitse conjunctuurcijfers van vandaag laten zien waartoe dat leidt.