'Margreet is luider en handtastelijker dan ik'

Paul Haenen viert vanavond het dertigjarig bestaan van zijn creatie Margreet Dolman: „De last van de schaamte is van me afgevallen”.

Paul Haenen als Margreet Dolman in de kleedkamer van het Betty Asfalt Complex. Amsterdam, 27 dec 2008. foto MAARTEN VAN HAAFF

„Ik wil geen luie jubileumviering”, stelt Paul Haenen vast. „Het moet ook alert en actueel zijn. Met het nieuws van dinsdag, inclusief de perikelen bij het CDA – dat moet er allemaal in. Mijn rode draad, ook in de rol van Margreet Dolman, is immers het journalistieke en het satirische aspect. Dolman is handtastelijker, luidruchtiger en ook wel wat rechtlijniger dan ik zelf ben. Zelf heb ik veel meer twijfels. Ze kan bovendien in haar emoties geloofwaardiger zijn dan ik dat zelf zou kunnen. Maar toch valt ze in veel opzichten met mij samen. Ik zal haar niet gauw iets laten zeggen waar ik het mee oneens ben. Ze gaat niet opeens op de PVV stemmen. Ze is een uitvergroot deel van mijzelf”.

Margreet Dolman, het exuberante alter ego van schrijver, stemmentypeur en amuseur Paul Haenen, viert vanavond haar dertigjarig jubileum in theater DeLaMar in Amsterdam, met muzikale gasten als Benjamin Herman, Manuela Kemp en Willem Jeths. Het jubileum verwijst naar haar toneeldebuut, in maart 1982 in het nabijgelegen theater Bellevue. Maar in een andere gedaante bestaat de vooral door hunkering voortgedreven dame met haar „regenachtige lichaam” en ietwat temerige stemgeluid al veel langer. Een jaar of zeven eerder diende ze zich voor het eerst aan, als middelpunt van een hoorspelserie „over leven, liefde en wanhoop” die Haenen voor de lokale radiozender Stad schreef. Eigenlijk had hij de hoofdrol bedoeld voor Adèle Bloemendaal. Toen echter bleek dat het bescheiden radiobudget geen ruimte liet voor zo’n echte actrice, besloot hij haar zelf maar te spelen.

Dolmans theaterdebuut was „een heel huiselijk, pretentieloos programma”, schreef Jac Heijer, toenmalig theaterredacteur van deze krant. Al viel het hem nogal tegen dat Haenens tengere gestalte niet klopte niet met het beeld dat hij bij voorbaat van haar had. „De desillusie ligt niet aan Haenen, maar aan de verwachting van de fan”, aldus Heijer. Toch kwam er in het daaropvolgende seizoen een nieuw programma, dat tevens een landelijke tournee maakte. Daarna is het nooit meer opgehouden. Ook in het door Haenens vriend Dammie van Geest gerunde theatertje Betty Asfalt in Amsterdam is Margreet Dolman dikwijls actief. Al moet ze af en toe haar plaats afstaan aan een andere Haenen-creatie: de quasi-prekerige dominee Gremdaat, die dezer dagen ook met enige regelmaat in De wereld draait door aanschuift – zoals Dolman haar eerste nationale roem vergaarde toen ze wekelijks telefonisch commentaar gaf in de praatprogramma’s van Sonja Barend.

Tijdens haar eerste theaterprogramma’s droeg Margreet Dolman een grijswitte pruik en geen jurk, maar een smoking. „Ze kwam nu eenmaal van de radio”, zegt Haenen. „Ze was een hoorspel, er bestond geen beeld van haar. En ik hou niet zo van travestie, dat is vaak aanstellerij. Vandaar die smoking. Later heb ik die dus toch verruild voor de jurken”. Voor de pauze draagt Dolman vanavond de remake van een vroege creatie van het ontwerpersduo Viktor en Rolf. En in de tweede helft gaat ze gehuld in een geheel nieuw gewaad van dit tweetal: „Heel leuk vind ik dat. Ze zijn vanaf het begin altijd naar me komen kijken”. Hoe hecht de band is, blijkt ook in de vorig jaar verschenen dvd-box Paul Haenen tot nu toe waarop maar liefst twee Dolman-interviews met Viktor en Rolf staan, uit 2000 en 2010.

In de loop der jaren zijn de uitdossingen steeds voyanter geworden. Deze ontwikkeling ging samen met die van haar geestelijk vader, bevestigt Haenen: „In het begin schaamde ik me een beetje voor mijn aanstellerij als ik Dolman speelde. Maar de last van de schaamte is van me afgevallen. Ik geniet er nu nog veel meer van. Mijn plezier in het uitbeelden van Margreet Dolman is tegenwoordig groter dan ooit”.

www.bettyasfalt.nl