Het mag niet saai worden

De Koran telt 114 soera’s, de Bijbel telt 66 boeken. Stel: de tijd is rijp voor een nieuwe canon van wijsheidsliteratuur, voor een universele levensvisie. Welke teksten verdienen hierin dan een plek? Vandaag leggen we deze vraag voor aan Ellen ten Damme. Ten Damme zingt, danst, speelt piano, gitaar en viool en acteert. Zij beveelt aan: Alleen op de Wereld (1878) van Hector Malot.

‘Als kind las ik gefascineerd in Alleen op de Wereld, over de vondeling Remi. Het was een oude editie, van mijn opa, met van die oude Franse platen. Het is een heel zielig verhaal vol arme mensen. De hoofdpersoon Remi is een vondeling en hij trekt op een gegeven moment rond als een soort troubadour, een straatmuzikant. Geweldig vond ik dat. Hij heeft een hondje dat doodgaat. Hij komt in de gevangenis. Enzovoorts. Hij maakt echt ongelofelijk veel mee.

„Wat ik als kind indrukwekkend vond, waren al die avonturen en al dat muziek maken. Heerlijk romantisch door de wereld trekken. Zo moet ik ook worden, dacht ik, het mag niet saai worden. En de moraal van dit boek is in orde: wie goed doet, goed ontmoet. Remi doet vreselijk zijn best voor andere mensen en daarvoor wordt hij uiteindelijk beloond.

„Het is een machtig epos, groots en meeslepend. De wereld die erin beschreven wordt, bestaat niet meer. Jammer. Het was toen veel leger dan nu, de mensen zagen er eleganter uit, maar ook weer niet te elegant. Natuurlijk is het ook een sentimenteel boek, maar wat geeft dat? De les is dat we uiteindelijk allemáál alleen op de wereld zijn. We zijn maar een kleine mier in het grote mierennest, die er zelf iets van moet maken. Daarover hoeven we ons geen illusies te maken. Mensen zijn ook maar dieren met overlevingsdrang en onaardig zijn zit bij ons ingebakken.

„Nou, als de wereld dan toch zo keihard is, waarom zou ik dan als artiest daarin niet een beetje vreugde brengen? En tegelijkertijd ben ik dan zo vrij als mogelijk is. Die vrijheid is misschien een illusie, maar wel een fijne illusie. In vrijheid muziek maken met een band, dat is eigenlijk mijn hele leven. De rest is maar een bijbaan.

„En ik heb als kind al beseft dat het voor mij als vrouw extra bijzonder is om zo vrij te gaan leven. Daarom was ik ook gek op Thea Beckman. Geef me de ruimte, waarin een middeleeuws meisje zich als man verkleedt en de wereld intrekt. Of De Vijf, met dat jongensachtige meisje Georgette. Dat soort boeken zijn deel geworden van een wereld waar ik naar blijf streven.”