Fransen hebben weer die zelf boodschappen doet première dame

De vrouwen van Franse presidenten hebben hun rol op het Elysée verschillend ingevuld. Bernadette Chirac en Carla Bruni waren geliefd bij het personeel.

Met Valérie Trierweiler (47) krijgt het Elysée voor het eerst een première dame die niet gehuwd is met de president. Trierweiler heeft gezegd dat ze een gewone Française wil blijven, en het is nog niet bekend of ze haar intrek neemt in het presidentiële paleis. De Franse staatsveiligheid zou graag hebben van wel, want het appartement in het vijftiende arrondissement waar ze nu samenwoont met de president, is veel moeilijker te beveiligen.

Trierweiler volgde twintig jaar de Parti Socialiste als journaliste voor het weekblad ParisMatch. Ze zorgde voor een primeur door Ségolène Royal te interviewen op het kraambed, na de geboorte van haar vierde kind. Het interview ging over de moeilijke combinatie van een gezinsleven met veel kinderen en de politiek.

Royal was toen nog de partner van François Hollande. Die kreeg een relatie met Trierweiler in 2006, in de aanloop naar de campagne voor de presidentsverkiezingen van 2007. In die campagne nam Royal het op tegen Nicolas Sarkozy. Als Royal zou hebben gewonnen, had Hollande voor de keuze gestaan om haar naar het Elysée te vergezellen. Dat zou hij volgens zijn biograaf vooraf al hebben geweigerd.

Trierweiler liet eerder weten dat ze haar baan graag wil blijven uitoefenen, als een teken van zelfstandigheid. Ze groeide op in Angers, in een sociale huurflat. Haar vader had als jongen een been verloren door een landmijn uit de Tweede Wereldoorlog, haar moeder nam een baantje als kassière bij de lokale ijsbaan, om rond te komen. „Ik hoorde mijn moeder herhaaldelijk om geld vragen om boodschappen te kunnen doen. Ik heb gezworen dat mij zoiets nooit zou gebeuren”, aldus Trierweiler. De boodschappen wil ze als ‘normale presidentsvrouw’ graag zelf blijven doen.

Daarmee zou Trierweiler – wellicht ongewild – in de voetsporen treden van de eerste première dame van de Vijfde Republiek, Yvonne de Gaulle. De presidentsvrouw koos voor een teruggetrokken bestaan in het Elysée, waaraan ze net als haar man een hekel had. ‘Tante Yvonne’, zoals de Fransen haar noemden, deed anoniem boodschappen tijdens de weekeindes die ze niet doorbracht in Colombey-les-deux-Eglises, want ze stond ze erop zelf te koken voor haar kinderen en kleinkinderen die ze uitnodigde op het paleis.

Ook Claude Pompidou had een hekel aan het ouderwetse en onpraktische Elysée. Samen met haar man bracht ze moderne kunst in het paleis, zoals Vasarely en Poliakoff. Ze zou het Elysée altijd blijven vervloeken, omdat het de plaats was waar ze op 2 april 1974 hoorde dat haar man was overleden, in hun huis op het Île Saint-Louis. Ze zou er na die avond ook nooit meer terugkeren.

Anne-Aymone Giscard d’Estaing nam eveneens tegen haar zin intrek in het Elysée. Danielle Mitterrand heeft zelfs nooit gewoond in het paleis, al heeft ze daar wel haar sporen nagelaten. Zo is de meest recente verbouwing, onder leiding van Philippe Starck, door haar begeleid.

Met Bernadette Chirac kreeg het Elysée een controlfreak over de vloer, die op alles toezicht hield, van de werkzaamheden in de keuken tot de aankoop van de bloemen. Bernadette kon naar verluidt in woede ontvlammen als er nog ergens een stofje was, maar kon ook enorm lovend zijn over haar personeel. Een ijzeren hand in een fluwelen handschoen, de eerste première dame die zich echt thuis voelde in het Elysée en er haar eigen werkkamer had. Bij hun vertrek in 2007 kregen de Chiracs een warm applaus van het personeel.

Ook Cécilia Sarkozy regeerde 159 dagen met harde hand, maar zonder de warmte waartoe Bernadette Chirac in staat was. Het personeel haalde naar verluidt opgelucht adem toen Carla Bruni-Sarkozy haar plaats innam. Bruni kwam niet in het Elysée wonen, maar organiseerde er wel ontbijten en diners. Ze bracht bekende sterren naar het paleis, en was volgens het personeel een erg dankbare presidentsvrouw om voor te werken. Dankzij haar kregen ze ’s ochtends ook weer een groet van haar hardwerkende echtgenoot.

Veel Fransen zijn nieuwsgierig hoe Trierweiler, die drie tienerzonen heeft uit haar tweede huwelijk, de officieuze rol van première dame zal invullen. Een meerderheid vindt dat zij haar baan moet kunnen behouden. Trierweiler heeft gezegd best een ceremoniële rol te willen vervullen als dat wordt verlangd, maar wil geen ‘potiche’ zijn, een meubelstuk.