En wéér verkiezingen in Griekenland: vier vragen over de chaos in Athene

Medewerkers van het Griekse parlement plaatsen de vlag opnieuw op het dak van het parlement nadat boze betogers deze in april hadden verwijderd. Foto Reuters / Yannis Behrakis

Ze gingen 6 mei nog naar de stembus, maar de formatie mislukte vanmiddag definitief en dus mogen de Grieken in juni weer een parlement kiezen. Wat is er toch allemaal aan de hand in Athene? Komt een Grieks vertrek uit de euro dichterbij en wat betekent dat voor ons? Vier vragen over de politieke chaos in Griekenland.

De Griekse formatie is definitief mislukt. Wat is er vandaag precies gebeurd?

De Griekse president Papoulias deed vandaag een laatste poging om de belangrijke politieke partijen een akkoord over een nieuwe regering te laten sluiten. Sinds de parlementsverkiezingen van zondag 6 mei slaagden de belangrijkste partijleiders er de afgelopen negen dagen niet in het inhoudelijk eens te worden. De conservatieven (Nieuwe Democraten) en socialisten (Pasok), die samen de vorige regering vormden die met de EU en het IMF afspraken maakte over de financiële noodhulp voor Griekenland, wisten geen deal te sluiten met verkiezingswinnaar Syriza, een radicaal-linkse partij die de bestaande afspraken met Europa wil aanpassen. Het voorstel van president Papoulias om een zakenkabinet in te stellen met technocraten aan het roer werd vandaag ook afgewezen door Syriza. Daardoor zijn nieuwe verkiezingen nu onvermijdelijk.

Wat lossen nieuwe verkiezingen op?

Het is nog maar de vraag of die echt iets oplossen. De nieuwe parlementsverkiezingen worden vermoedelijk op 10 of 17 juni gehouden. Volgens peilingen is het de verwachting is dat Syriza, dat op 6 mei de tweede partij van het land werd, de grootste partij wordt. Als dat gebeurt, komt een Griekse terugtrekking uit de eurozone dichterbij omdat een coalitie van Syriza en andere Griekse ‘anti-europartijen’ zonder twijfel een groot conflict krijgt met de EU en het IMF, die herhaaldelijk hebben gezegd dat over de gemaakte afspraken niet opnieuw te onderhandelen valt. Mochten de conservatieven en de socialisten met behulp van een of meerdere kleine partijen na de nieuwe verkiezingen toch een nieuwe coalitie kunnen sluiten, blijft Griekenland voorlopig verzekerd van de Europese noodhulp en kan het land lid blijven van de eurozone.

De leider van het radicaal-linkse Syriza, Alexis Tsipras, vanmiddag na afloop van de mislukte formatiebesprekingen in het presidentiële paleis in Athene. Foto AFP / Louisa GouliamakiDe leider van het radicaal-linkse Syriza, Alexis Tsipras, vanmiddag na afloop van de mislukte formatiebesprekingen in het presidentiële paleis in Athene. Foto AFP / Louisa Gouliamaki

Wat gebeurt er als Griekenland de eurozone daadwerkelijk verlaat?

De gevolgen zijn voor de Grieken waarschijnlijk desastreus. Als ze de drachme herinvoeren, keldert de nieuwe munt in waarde. Omdat Griekenland veel importeert, zullen de prijzen snel stijgen. De koopkracht van gewone Grieken zal drastisch dalen. De kans is groot dat de Griekse banken failliet gaan: ze leunen op de Europese Centrale Bank, die mogelijk haar steun intrekt. Grieken met spaargeld zullen proberen te vluchten. Het invoeren van een nieuwe munt, is een langdurige logistieke operatie. Een vaak genoemd voordeel van een vertrek uit de eurozone voor de Grieken is dat een in waarde gekelderde drachme de Griekse export goedkoper maakt. Dan kunnen de Grieken weer concurreren. De vraag is of dat voordeel opweegt tegen alle nadelen. En of de Grieken echt meer gaan exporteren bij een lagere munt.

Wat zijn de gevolgen van een Grieks vertrek voor de eurozone en Nederland?

Dat is volstrekt onduidelijk. Er kan paniek ontstaan in andere probleemlanden, waardoor de eurocrisis nog verder verergert. De rekening van een Grieks vertrek voor de Europese overheden overheden (en dus de belastingbetalers) komt via twee routes. Ten eerste via de al verstrekte noodleningen aan Griekenland. De eerste van 110 miljard euro is helemaal verstrekt. Het verstrekken van de tweede lening van 130 miljard euro is nu begonnen. Dat gebeurt in tranches, om de druk op de Grieken hoog te houden. Nederland heeft tot nu toe 7,3 miljard euro te verliezen, als de Grieken hun schulden helemaal niet meer terugbetalen. Dat gebeurt echter zelden. Als Griekenland ooit weer geld wil lenen op de internationale kapitaalmarkten zal het ook weer moeten onderhandelen over het betalen van oude schulden.