Een therapeut in ieders broekzak

‘En, hoe voelt u zich daarbij ...?’ De mobiele telefoon biedt uitkomst voor wie genoeg heeft van een altijd begripvol knikkende therapeut. De therapie-app rukt op.

Fit blijven: Runkeeper. Benieuwd hoeveel calorieën u verbrandt tijdens uw dagelijkse rondje joggen? Zet Runkeeper aan, deze app houdt het voor u bij. Afstand, snelheid, looproute en verbruikte calorieën worden allemaal opgeslagen. Aan anderen laten zien hoe gezond u wel niet bezig bent, was nog nooit zo makkelijk: via een druk op de knop staat een kaartje met uw looproute op Facebook.

‘Ik kan mezelf moeilijk ergens toe zetten’, valt te lezen op het schermpje van mijn telefoon. Na enkele seconden overwegen kies ik voor ‘soms’. Het is een van de vele vragen die Therappi, een app die helpt bij depressie, mij voorlegt om mijn stemming van vandaag te meten.

Van depressie tot overgewicht, van slaapstoornissen tot overmatig drankgebruik – de smartphone geeft raad. Voor al deze kwalen zijn therapie-apps (applicaties voor de mobiele telefoon) te krijgen. Sommige zijn gratis, sommige kosten een paar euro en andere worden verstrekt op voorschrift van hulpverleners. Welk nut hebben deze broekzaktherapieën?

Pim Cuijpers is hoogleraar klinische psychologie en doet onderzoek naar therapie via de mobiele telefoon. Na de ontwikkeling van therapie via internet probeert hij de opgedane kennis nu toe te passen op de mobiele telefoon. Bij internettherapie zit nog een therapeut achter de computer met wie de cliënt contact heeft. Die wordt bij therapie-apps vervangen door de mobiele telefoon.

Hoe werkt digitale therapie? Een van de therapiemodules die Cuijpers en zijn onderzoeksteam hebben ontwikkeld, werkt als volgt. De app vraagt cliënten op een rij te zetten welke activiteiten ze leuk vinden in het leven. Daarna houdt de applicatie een tijdlang bij op welke dagen iemand die activiteiten uitvoert. Ook vult de cliënt op verschillende momenten in hoe hij zich voelt. Vervolgens bekijkt de app hoe zijn activiteiten in verband staan met zijn stemming. Aan de hand daarvan wordt een weekplanning aangemaakt. Cuijpers: „Dat is helemaal geautomatiseerd, er komt geen mens meer aan te pas.”

Niet alleen voor psychische kwalen zijn draagbare therapieën beschikbaar. De App Store en Android Market voorzien ook in de nodige lichamelijke oefeningen. Jip Driehuizen, arbeidsfysiotherapeut en stressconsultant, ontwikkelt momenteel een app die mensen van lichamelijke klachten moet afhelpen. Driehuizen: „Het probleem is dat iedereen te veel zit, weinig beweegt en te veel eet. Zelfhulpprogramma’s kunnen dat doorbreken.” De app die hij ontwikkelt, toont filmpjes met instructies en lichamelijke oefeningen. Zo kunnen bijvoorbeeld hoofdpijnklachten worden bestreden.

Met de toenemende beschikbaarheid aan medische informatie is iedereen zijn eigen dokter. Voordat we naar de huisarts gaan, leggen we onze klachten eerst voor aan dokter Google. Met de komst van therapie-apps lijkt die zelfredzaamheid nog verder toe te nemen. Maar de complexiteit van veel gezondheidszorgen kan een valkuil zijn. Driehuizen: „Het aantal factoren dat meespeelt bij sommige lichamelijke en psychische klachten is erg groot. Het is lastig duidelijk te krijgen wat er precies aan de hand is. Toch zijn er veel klachten die mensen zelf geautomatiseerd kunnen opsporen en oplossen. Als de app in het begin maar de juiste vragen stelt.”

Het verzamelen van informatie over klachten gaat verder dan het invullen van vragenlijsten. De zaktherapeut vraagt u niet alleen een hoop gegevens in te vullen, hij verzamelt ze ook zelf. Cuijpers: „Wat de mobiele telefoon juist zo interessant maakt, zijn de verschillende sensoren. Zo heeft elke smartphone een bewegingssensor en een GPS-ontvanger. Onderzoekers proberen die te integreren in de therapie. Therapie gaat vaak over wat mensen doen. Met de bewegingssensor kunnen therapeuten zien of mensen lopen, zitten of staan.”

Niet alleen de bewegingsensor houdt de cliënt in de gaten. De applicatie van Cuijpers maakt ook gebruik van pillendoosjes die rechtstreeks (via bluetooth) in verbinding staan met de telefoon. Zo wordt bijgehouden of iemand zijn pillen wel inneemt. Dit kan dan weer worden doorgegeven aan de huisarts. Cuijper: „Ook de GPS-ontvanger kan worden gebruikt. Dan houdt de app van elk moment bij waar de patiënt is geweest. Om redenen van privacy wordt die techniek nu nog niet gebruikt. De tijd zal moeten leren hoe met dit soort vraagstukken om te gaan.”

Wie het menselijk contact niet nodig heeft, kan heil verwachten van een therapie-app. Voor wie liever ouderwets languit op de sofa blijft liggen, zijn apps in ieder geval een extra optie. Met therapeut ernaast, mobiel in de hand.