Critici banken blij met blunder JP Morgan

Een mislukte speculatie van zakenbank JP Morgan resulteert niet alleen in een miljardenstrop, het heeft ook het debat over risico’s op Wall Street heropend.

Erg hartelijk zal Jamie Dimon dezer dagen niet begroet worden als hij collega-bestuurders van andere zakenbanken ontmoet. De topman van JP Morgan Chase, de grootste bank van de Verenigde Staten, ging vorige week al diep door het stof toen hij een verlies van 2 miljard dollar (ruim 1,5 miljard euro) bekendmaakte.

Dimon koos de meest harde bewoordingen voor de onverwachte miskleun op de beleggingsafdeling die de risico’s van alle ingaande en uitgaande geldstromen van de bank beheert. Het bracht de zakenbank namelijk in grote verlegenheid. Dimon deed kritiek op de bewuste handelstransacties aanvankelijk af als een storm in een glas water, nu moest hij alsnog erkennen dat het een miljardenverlies veroorzaakte. Het roept vragen op hoe groot de risico’s zijn die zakenbanken sinds de kredietcrisis van 2008 weer nemen, de crisis waarin zij alle met financiële steun van Washington op de been werden gehouden.

JP Morgan ontsloeg gisteren Ina Drew, de hoogst verantwoordelijke van de afdeling. Maar dat kan slechts een begin van het crisismanagement zijn om de rel op Wall Street te bezweren. Ina Drew gold als een van de best betaalde zakenbankiers van JP Morgan en een vertrouweling van topman Dimon.

In het verleden mochten falende bankiers hun bonussen uit het verleden gewoon houden. Daar zal de bank nu niet mee wegkomen. De strop van JP Morgan heeft het debat over de financiële sector nieuwe leven in geblazen.

Wat gaat de bank doen om in het verleden betaalde bonussen aan Drew terug te vorderen? De laatste twee jaar verdiende mevrouw Drew een kleine 30 miljoen dollar (23 miljoen euro) op het kantoor van JP Morgan.

De affaire zet in de VS de schijnwerpers op de (beperkte) vooruitgang die is geboekt met het aanscherpen van de regels. De bank lijdt verlies met complexe derivaten, afgeleide financiële producten die grotendeels buiten de beurs worden verhandeld. Veel van die exotische handel onttrekt zich nog steeds aan het toezicht, terwijl deze vorm van bankieren wel een bedreiging van de financiële stabiliteit kan vormen.

Over twee maanden wordt in de VS het handelen voor eigen risico door zakenbanken verboden. Maar wat is dat? Wat is speculeren? Het Nederlands parlement is onlangs ook aan die discussie begonnen. Zij willen dat (demissionair) minister De Jager (Financiën, CDA) zulke handel verbiedt bij systeembanken omdat de Nederlandse staat borg staat voor alle grote banken in Nederland: je moet niet gokken met gemeenschapsgeld.

Tegelijkertijd wenst een Kamermeerderheid dat er een commissie komt die onderzoekt hoe je stabiliteit in het financiële systeem bereikt. Geen onaardig idee. De Britten onderzochten zoiets al direct na de crisis waardoor er nu een lijst van aanbevelingen ligt van de zogeheten commissie-Vickers.

Dimon gooide gisteren olie op het vuur door doodleuk te stellen dat ook onder de Volcker-rule, die handel voor eigen rekening verbiedt, de omstreden transacties hadden kunnen plaatsvinden. Een geschenk uit de hemel voor politici die regelgeving voor banken verder willen aanscherpen. De roep om oude wetgeving in ere te herstellen wordt al luider. De Glass-Steagall Act, na de crisis van 1929 ingesteld, verbood een bundeling van commerciële banken en riskantere zaken- en effectenbanken. Die strikte scheiding werd in de loop van de jaren negentig van de vorige eeuw losgelaten. JP Morgan heeft herinvoering van die regelgeving nieuw leven ingeblazen.