Arabische elite betaalt grif voor nieuwe concurrent Al Jazeera

Met Sky News Arabia is de Arabische wereld weer een nieuwszender rijker. Politieke invloed lijkt in de Golfregio belangrijker dan kijkers en adverteerders.

A presenter looks on from the newsroom during a media tour of the Sky News Arabia studios in Abu Dhabi April 3, 2012. The channel launches on May 6, and will be competing against popular channels like AlJazeera and AlArabiya for Arab-speaking viewers. REUTERS/Jumana El Heloueh (UNITED ARAB EMIRATES - Tags: MEDIA) REUTERS

Als de Arabische wereld ergens geen gebrek aan heeft dan is het pan-Arabische satellietzenders: er zijn er meer dan vijfhonderd. Sinds vorige week is daar Sky News Arabia bijgekomen, een joint-venture tussen het Britse BSkyB en de Abu Dhabi Media Investment Corporation. Met een redactie van 400 journalisten wil Sky News Arabia de concurrentie aangaan met Al Jazeera en Al Arabiya, 24 uur op 7 dagen en in het Arabisch.

BSkyB is nauw verbonden met Rupert Murdoch: zijn News Corp bezit heeft 39 procent van BSkyB. De partner in Abu Dhabi is sjeik Mansour Bin Zayed al-Nahayan, ondermeer eigenaar van de voetbalclub Manchester City. De lancering van Sky News Arabia ging gepaard met de gebruikelijke garanties van journalistieke onafhankelijkheid. Een zeskoppig adviescomité moet daarop toezien.

Sky News Arabia promoot zichzelf met die onafhankelijkheid. Veel zenders in het Midden-Oosten zijn voor hun inkomsten echter sterk afhankelijk van financiers in een bepaalde golfstaat. Daardoor krijgen de zenders vaak het verwijt partij te zijn in regionale conflicten, en in het voordeel van hun financiers te berichten.

Zo kreeg Al Jazeera kritiek voor de nogal enthousiaste manier waarop het over de Arabische opstanden verslag deed. Tenminste: in die landen waar zo’n opstand paste in het buitenlands beleid van broodheer Qatar. Over de opstand in Bahrein en de protesten in Saoedi-Arabië was Al Jazeera veel terughoudender. Ook Al Arabiya, de grootste concurrent van Al Jazeera, is partijdigheid verweten. De Saoedische zender, met een uitvalsbasis in Dubai, bleef in Egypte lange tijd het (bevriende) Mubarak-regime steunen.

Volgens Habib Battah, een Arabische mediawatcher in Beiroet, is er geen reden om te denken dat Sky News Arabia een uitzondering zal zijn. „Het geld voor deze zenders komt steeds uit dezelfde buurt: Qatar, Saoedi-Arabië en nu de Emiraten. Verwacht niet teveel kritische berichtgeving over de koninklijke families in de Golf.”

Sky News Arabia begeeft zich op een bijzonder druk bezette markt. Behalve de eigen Arabische zenders zijn er tal van buitenlandse initiatieven: Groot-Brittannië (BBC Arabic), de Verenigde Staten (Al-Hurra), Frankrijk (France 24), Rusland (Russiya Al Youm), Iran (Al Alam) en China (CCTV) hebben de laatste jaren allemaal Arabischtalige nieuwszenders opgericht.

Zijn er wel genoeg Arabieren om naar al die zenders te kijken? Battah meent van niet. „De kijkcijfers voor de meeste van die zenders zijn bedroevend: ze komen zelden boven de een tot twee procent van de bevolking uit.”

Sky News Arabia onderscheidt zich wel van de anderen doordat het volledig in de regio zelf opereert. Het wil juist de concurrentie aangaan met Al Jazeera en Al Arabiya, niet met de andere buitenlandse zenders. Blijft de vraag of er plaats is in de Arabische wereld voor nog een 24-uurs-nieuwszender. Commercieel gesproken alvast niet, meent Battah. „In deze business is zo goed als geen geld te verdienen.”

De volledige advertentiemarkt voor de Arabische satellietzenders wordt geraamd op 1 tot 2 miljard dollar per jaar. Maar volgens Ali Jaber, de baas van de Saoedische MBC TV-groep, bedragen de jaarlijkse exploitatiekosten voor al die zenders zo’n 6,5 miljard dollar. „Met andere woorden”, zei Jaber in 2011 op een TEDx-conferentie in Beiroet, „de Arabische politieke en financiële elite is bereid om elk jaar 5,5 miljard dollar te verliezen in de tv-business.”

Dat die elite daartoe bereid is, is niet zo vreemd, zegt Battah. „Een eigen zender hebben is een verzekeringspolis tegen critici: je koopt er invloed mee. En invloed kan even kostbaar zijn als winst.”

Er is nog meer concurrentie op komst: de Saoedische prins Al Waleed Bin Talal komt later dit jaar met zijn eigen zender, Alarab, met een hoofdkwartier in Bahrein.