Russische schrijvers leiden volksprotest tegen Poetin

Duizenden gewone Russen sloten zich gisteren aan bij een unieke protestwandeling van de literaire helden van hun land. Geen politieagent die hen tegenhield.

A woman takes a white ribbon, symbol of Russia's opposition protest movement, during a writers march led by opposition literary activists in Moscow May 13, 2012. REUTERS/Maxim Shemetov (RUSSIA - Tags: POLITICS CIVIL UNREST) REUTERS

In een land waar echt wordt gelezen, hebben schrijvers macht. Dat bleek gisterochtend, toen literaire beroemdheden als Boris Akoenin, Dmitri Bykov, Ljoedmila Oelitskaja, Ljev Roebinstejn, Viktor Sjenderovitsj en Joelia Latynina het ineens voor het zeggen kregen in het centrum van Moskou en er geen politieagent was die hen tegenhield.

Twee dagen eerder hadden ze een groepswandeling aangekondigd, zogenaamd om naleving van grondwetsartikel 31 (vrijheid van bijeenkomst) af te dwingen, maar in werkelijkheid om een zwijgend anti-Poetinprotest te houden. De keuze van hun route maakte dat duidelijk: van het monument van de dichter van de vrijheid Poesjkin, op het gelijknamige plein, naar dat van een andere 19de-eeuwse grootheid die met het woord de macht bekritiseerde, Gribojedev, op de boulevard van Tsjistije Proedy. Op die boulevard is sinds een week een protestkamp ingericht, dat door sommigen wordt gezien als een ontkiemend Tahrirplein.

Een half uur voor het begin verzamelen zich al enkele duizenden mensen op het Poesjkinplein. Zoveel heeft niemand er verwacht, ook omdat van een georganiseerd protest geen sprake is. Het zijn vooral hoogopgeleide veertigplussers, die ondanks de waarschuwingen van het gemeentebestuur toch zijn komen opdagen. „De intelligentsia heeft tien jaar in coma gelegen”, zegt modeontwerper en activist Mironov. „Maar nu is ze ontwaakt en is haar aanwezigheid op straat de norm.”

Zodra de schrijvers in beweging komen, worden ze bestormd door hun medewandelaars. Ze zwaaien met hun boeken en willen handtekeningen. „Dit land is veranderd maar de machthebbers willen het niet zien”, zegt Boris Akoenin, initiatiefnemer van de wandeling. „Nu wandelen we gewoon door onze stad. En we zijn met geen stok weg te jagen.”

De 61-jarige hoofdingenieur Vladimir Ivantsov is het met de schrijver eens. „Wij willen een vreedzame verandering van de macht”, zegt hij. „En daarbij moeten we ons intellect gebruiken en geen geweld.”

De menigte groeit al gauw uit tot zo’n 15.000 mensen. Bijna nergens is politie te bekennen, wat uniek mag worden genoemd omdat de schrijvers geen vergunning voor hun wandeltocht hebben. „Dit is een belangrijke dag”, zegt Ljoedmila Oelitskaja. „Het gemeentebestuur is voor het eerst verstandig. Ze beseffen dat de protestbeweging niet over mensen gaat die winkelruiten ingooien en met molotovcocktails gooien.” De sfeer is heel anders dan een week geleden, toen een massaprotest in rellen ontaardde, waarbij tientallen gewonden vielen en vierhonderd demonstranten werden opgepakt.

De wandelaars applaudisseren voor passerende auto’s, die hen met hun getoeter aanmoedigen, en voor de agenten die zich ongekend vriendelijk en behulpzaam opstellen. Maar hun klappen is ook een stil protest, zoals dat een jaar geleden in Wit-Rusland plaatsvond.

De 39-jarige Japanologe Lena neemt voor het eerst deel aan een demonstratie. Ze loopt met de meute mee naar het standbeeld van de Kazachstaanse dichter Abaj Koenambajev. Als de schrijvers daar bij elkaar staan, worden ze massaal bedankt door hun fans. „Bedankt! Bedankt! Bedankt!” Dan begint een groepje soldatenliederen uit de Tweede Wereldoorlog te zingen, begeleid door een mondharmonica. Het is de melodie van de vrijheid, die in Moskou steeds luider klinkt.