Listig loflied op de leugen

Theater

Onvoltooid verleden, door Toneelhuis/ Olympique Dramatique. Gezien: 12/5 Stadsschouwburg Amsterdam. Inl: toneelhuis.be ****

De enorme achterwand van de voorstelling Onvoltooid verleden bestaat uit duizenden dossierstukken. Het zijn de stille getuigen van de misdaden die Noël Catrijsse op zijn geweten heeft. Vereenzaamd zit hij op een stoel, armen langs het lichaam. Over het gezicht van acteur Tom Dewispelaere schieten zenuwtrekken heen en weer. Zijn ondervrager is Jan Decleir als ex-commissaris Blaute.

Ondervrager en ondervraagde zijn verwikkeld in een spannend machtsspel. Geeft Blaute een seconde toe, dan grijpt Noël zijn kans. De Vlaamse gezelschappen het Toneelhuis en Olympique Dramatique brengen met Onvoltooid verleden een indringende toneelversie van de gelijknamige roman van Hugo Claus.

Claus is altijd door leugens gefascineerd geweest. In interviews verklaarde hij een „elegante, goedgemaakte leugen te prefereren boven de kale waarheid”. Onvoltooid verleden is als een loflied op de leugen. Seriemoordenaar Noël maskeert zijn gruweldaden met opgesmukte verhalen en kleurrijke details. Hij is een meester in het ontkennen.

Op listige wijze laat Decleir hem in de val van zijn eigen verzinsels lopen. Dagen gooit hij door elkaar. Hij voert getuigen op die al dood zijn en laat doden opeens tot leven komen. Decleir corrigeert hem op beminnelijke wijze. Maar daaronder schuilt een nauwelijks ingehouden woede jegens de man tegenover hem die de personificatie is van het kwaad.

Noël beroept zich op een valpartij uit het verleden waardoor zijn hoofd „wreed en crapuleus” is geworden. Polaroidfoto’s van blote meisjes, hem aangereikt door een medeplichtige vriend, brengen zijn bloed aan de kook. Decleir toont geleidelijk steeds meer ontzetting over deze helse gedachtenkronkels. Maar de Noël van Dewispelaere dwingt ook mededogen af. In dit spel tussen goed en kwaad, leugen en waarheid zijn de spelers op huiveringewekkende wijze aan elkaar overgeleverd.