De taaie invloed van gewezen leiders

Een groep van 87 oud-premiers en -presidenten , onder wie Ruud Lubbers, wil ’s werelds leiders coachen. Ze zijn nu druk met de G20 in juni in Mexico. Ykje Vriesinga, Mexico-Stad

De naam ‘Club de Madrid’ klinkt als een voetbalteam. Maar daarvoor zijn de spelers te oud. De meeste mannen achter de tafel in Mexico-Stad zijn grijs. Hun club bestaat uit oud-premiers en voormalig presidenten, 87 in totaal, uit 60 landen. Hun spel is het bijsturen van beleid van huidige wereldleiders.

Een kleine delegatie is naar Mexico gereisd om te praten met president Felipe Calderón. Op rechts Andrés Pastrana, oud-president van Colombia (1998-2002), zilvergrijs en kalend. Op links Ruud Lubbers, premier van Nederland van 1982 tot 1994. Ook grijs. In het midden de enige die nog zijn oorspronkelijke kleur heeft: Jorge Quiroga. Hij was pas net voorbij de veertig toen hij kort president was van Bolivia (2001-2002).

Hun ‘focus’ is duurzaamheid. In Mexico wordt op 18 en 19 juni de G20 gehouden. Bij het eerste overleg van de twintig belangrijkste economieën ter wereld in het najaar van 2008 ging alle aandacht naar manieren om de economische neergang te keren. Nu moet het niet alleen over groei gaan, maar ook over groene groei, vindt de Club van Madrid.

Mexico is een goede gesprekspartner gebleken, zeggen Pastrana, Lubbers en Quiroga tijdens een persconferentie en losse interviews met de eerste twee in Mexico-Stad. „Ik ben blij verrast dat Mexico duurzaamheid zo hoog op de agenda heeft gezet”, vertelt Lubbers vanachter de tafel aan de pers. „President Calderón spreekt hierover met een gedrevenheid zoals je voorheen alleen zag in Scandinavië.”

De veteranen hebben hun plek met zorg gekozen. Mexico heeft crecimiento verde een prominente plek gegeven op de agenda van de G20. Maar het geven van complimenten aan het gastland is ook typerend voor de Club van Madrid. Paaien, niet preken, is hun strategie om het beleid van huidige presidenten en premiers te beïnvloeden. „De eerlijkheid gebied te zeggen dat onze focus op duurzaamheid in overleg is gekozen met de Mexicanen”, zegt Lubbers na de persbijeenkomst.

De Club van Madrid is de grootste van het netwerk van internationale clubs van voormalig wereldleiders, zoals The Elders (exclusief met twaalf leden) en de Arab Democratic Foundation. De groepen zijn verenigend in hun streven naar een ‘betere wereld’, een paraplubegrip waar vanalles onder valt. Vrouwenrechten, terrorismebestrijding, milieu.

Net als een aantal andere groepen wil de Club van Madrid democratie bevorderen. Ook dit is een flexibel begrip. „We kiezen voor onderwerpen die belangrijk zijn voor de toekomst voor de mensheid”, zegt de Colombiaanse oud-president Pastrana, een van de medeoprichters. Duurzaamheid is een inkopper.

In Mexico had de club ook voor andere thema’s kunnen kiezen die raken aan democratie. Mensenrechtenschendingen in de strijd tegen de drugskartels. Omkoping van lokale politici. Maar dat zijn geen onderwerpen waar de Mexicaanse overheid graag over wil praten, zeker niet vlak voor de G20.

De verenigingen van grijze leiders hebben meestal geen politieke kleur. Hun adviezen zijn praktisch van aard, om elke zweem van ideologie te vermijden. Dat moet de deur van leiders van allerlei allooi openhouden.

Waar komen ze mee aan? In Mexico sprak de Club van Madrid met president Calderón over groene steden. „Het gaat om ervaringen uitwisselen”, zegt Pastrana. „In Colombia openen we de rijbanen op zondagen voor fietsers. Brazilië heeft een systeem van snelbussen dat al door veel landen is overgenomen.”

De toon van de oud-leiders van de Club van Madrid is positief, opbouwend. Het is een wereld van inclusie in plaats van wederzijdse uitsluiting. „Groei en groene groei gaan samen”, zegt Pastrana. Lubbers: „Het belang van duurzaamheid wordt wereldwijd erkend.”

Toch is het meer dan een praatclub. Groepen als de Club van Madrid verenigen leiders die elkaar soms al tientallen jaren kennen en toegang hebben tot de presidenten en premiers van nu. Pastrana en Quiroga waren in dezelfde tijd Latijns-Amerikaanse presidenten. Lubbers noemt oud-president van Mozambique Joaquim Chissano – ook bij de delegatie in Mexico-Stad – een „oude vriend”.

Doordat de clubs leden zoeken uit alle windstreken, weerspiegelen ze bovendien een nieuwe, multipolaire wereldorde die in overlegorganen van huidige leiders niet altijd te zien is, zoals de G8. In Mexico roept oud-president Quiroga van Bolivia het gastland op om de milieubelangen van heel Latijns-Amerika te behartigen bij de komende G20.

De persconferentie is voorbij, de interviews zitten erop. Lubbers wordt naar het vliegveld gehaast. Maar hij neemt nog de tijd voor een laatste positieve boodschap: „Ik zie bij Nederlandse bedrijven veel enthousiasme voor duurzaamheid. Zodra het economisch kan zal er veel innovatie losbranden.”