brief uit Italië

De Italiaanse journalist Roberto Saviano, schrijver van het boek Camorra schreef in La Repubblica over de typisch Italiaanse cultuur rond maffialiedjes. De liedjes met de verkeerde moraal die iedereen zingt.

„Toen ik in de Quartieri Spagnoli, de arme ‘Spaanse wijk’ van Napels woonde, kende ik ze allemaal uit mijn hoofd. Eigenlijk ken ik ze nog steeds, de liedjes die keihard uit radio’s door de steegjes schallen, uit autoraampjes komen en als ringtones op mobieltjes verkrijgbaar zijn. [...]

De neomelodici, de Napolitaanse ‘neomelodische’ zangers, worden – enigszins snobistisch – beschouwd als tweederangs. Maar als je ziet hoe vaak hun video’s op YouTube worden bekeken, kunnen ze zich meten met de meest succesvolle Italiaanse popzangers. [...] Gevoelens, liefde, overspel: dat zijn de thema’s van de neomelodici, universele thema’s die ook bezongen worden in de popmuziek.

Hun liedjes gaan over het dagelijks leven. Maar in deze streken bestaat het dagelijks leven ook uit loyaliteit, dood, gevangenschap en macht. Het machtsmanagement kent twee variaties: consensus en geweld. Het verhaal spitst zich toe op de onvermijdelijke keuze voor de Camorra (de maffia uit Napels en verre omstreken, maar het woord Camorra komt bijna nooit in de liedjes voor). Die keuze wordt gedicteerd door het lot, door een ellendig leven, door de maatschappelijke omstandigheden van een heel grondgebied. En er wordt in de liedjes gewezen op de consequenties van die keuze: eergevoel en zwijgplicht.[...]

Het is de verdienste en de vloek van de neomelodici dat ze de moeilijkste momenten uit het dagelijks leven bezingen, waarbij ze duidelijk maken hoe het leven is of zal zijn van degenen die voorbestemd zijn om naar hun liedjes te luisteren: mannen die gedwongen voortvluchtig zijn, vrouwen die met hen verloofd of getrouwd zijn, killers die hun zware werk niet langer volhouden. [...] Het liedje O’ capoclan van Nello Liberti – ‘de leider van de clan is een serieus man, het is niet waar dat hij slecht is’ – heeft recent voor een schandaal gezorgd, en tegen de zanger is een onderzoek ingesteld wegens het aanzetten tot criminele handelingen. Maar in Napels worden er al meer dan 15 jaar liedjes over de Camorra gezongen. [...]

Je kunt met een zeker dedain luisteren naar deze liedjes en naar deze zangers met hun absurde kapsels, getekende wenkbrauwen, onthaarde en altijd gebruinde borst – lachwekkend eigenlijk. Persoonlijk heb ik, om mijn land te begrijpen, meer aan die liedjes gehad dan aan tientallen krantenartikelen. [...] In hun woorden klinkt geen opvatting van gerechtigheid door, geen moreel probleem. Er klinkt een nieuwe ethiek in door, niet universeel maar persoonlijk, toegesneden op de groep. Het is verkeerd om te moorden, maar het is noodzakelijk. Het is verkeerd je over te geven aan de misdaad, maar je kunt het doen met eergevoel. Rijkdom is noodzakelijk, en om die te vergaren moet je risico’s durven lopen. Daarover gaan de liedjes. Over een noodzakelijk, onvermijdelijk, tragisch traject.”

Het hele artikel is te lezen in het tijdschrift 360mag.nl.