Brief over de column van Bas Heijne

Slachtoffers herdenken is juist oog hebben voor leed

Meestal lees ik de duidelijke en soms briljante columns van Bas Heijne met veel genoegen, maar op 12 mei neemt hij de verkeerde afslag.

We staan op de grens van een generatieoverdracht van de herdenking van en de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog. Welke richting moeten we hierbij inslaan?

In elk geval ben ik tegen de opvatting van Bas Heijne dat je „enkel nog de uniciteit van het eigen leed aan het bewaken bent en geen oog meer hebt voor het leed van anderen” als je niet wilt dat Wehrmachtsoldaten of Nederlandse SS’ers worden herdacht.

Het gaat niet om het zogenoemde „misverstand dat herdenken ook meteen vergeven zou zijn”, maar het gaat erom dat we volgende generaties moeten meegeven wat de gevolgen kunnen zijn van de keuzes die ieder mens maakt en dat jouw unieke handelen consequenties heeft voor het leven van anderen.

Het kardinale verschil tussen Joden, zigeuners en homoseksuelen enerzijds en Wehrmachtsoldaten, SS’ers en nazi’s anderzijds is dat de keuzes die de laatsten maakten de eersten beroofden van hun waardigheid en daarna van hun leven.

Duitse burgers konden kiezen, bijvoorbeeld door Adolf Hitler aan de macht te brengen. Degenen die hieraan werden opgeofferd, hadden geen keuze. Ze kregen een etiket dat hen veroordeelde tot de dood.

„Je gedachten laten gaan over het lot van Duitse jongens in Vorden om je bewustzijn te vergroten over wat er in de die jaren heeft plaatsgevonden” is een zwaktebod.

We hebben een moment en monument van bezinning nodig waarop eenieder zich realiseert wat er kan gebeuren met medemensen, cultuur en samenleving door zelf gemaakte (politieke) keuzes.

Daarom is het beter alleen slachtoffers te herdenken. Een andere discussie is of je naar de rechter moet stappen, zoals Federatief Joods Nederland deed, of een vliegtuigje moet laten opstijgen met de tekst „Vorden is fout!”

Amsterdam