Schilderen met bloemen

In een bloementuin is – qua kleur – alles toegestaan. Maar probeer eens een ton sur ton-border.

Soms kom je in een tuin terecht die louter groen is. Smaragdtinten, reclamegroengeel en geserreerde zeewiernuances brengen variatie, maar toch: groen. Andere tuinen tonen vakken-op-kleur of louter rozenborders. Maar bij ‘zomertuin’ denken we vaak aan iets anders. Aan een bloemenweelde, aan zeven schilderijen van Monet ineengeperst, aan een exploderende kleurencaleidoscoop. In zo’n tuin zou je in de borders willen duiken, omhuld door geur en kleur. Hoe die tuiniers dat voor elkaar krijgen? Plant A past voortreffelijk bij plant B en kijk C, D en E er eens naturel omheen ranken.

Zo’n weelde heb je niet een-twee-drie. Een van mijn tuinhelden, Monty Don, veranderde zijn indrukwekkende bloementuinen in Herefordshire om de haverklap, óók gedurende het seizoen, en richtte ze tenminste tien keer geheel opnieuw in alvorens hij het gewenste resultaat had bereikt. Het jaar daarop sleutelde hij er weer vrolijk aan verder. Maar geen angst of getalm, laten we gewoon beginnen.

Bij het inrichten van de bloementuin hebt u twee opties. De duurste en snelste methode is om een hovenier te huren die zorgt voor grondverzet en voorwerk, waarna u de boel volzet met armenvol moois dat u bij gerenommeerde kwekers kocht, niet lettend op beurs of budget. U schikt de planten wat in het rond en daar waar ze mooi staan, graaft u ze in. Klaar.

Een goedkopere en leukere optie: meng vaste planten met eenjarigen, zaai zoveel mogelijk zelf, en koop bij wat niet opkwam. Of koop die planten die u bij de kweker verpletteren door hun schoonheid.

Wat zaait u? Alles waarvan op zakje en pakje staat: ‘uitzaaien in de volle grond vanaf mei’. Zaai wel dun, in voedzame aarde en op een zonnige plek. Verwijder slap spul of surplus in juni. Let op de instructie ‘ter plaatse zaaien’, want niet elke plant wil bij bereikte volwassenheid nog eens verpoot worden. Geef in de namiddag water (uit een gieter met een fijne broes) en bescherm de tere weelde bij nachtvorst, plensbui en storm door er cloches van glas of doorzichtig kunststof over te plaatsen.

Mag alles, qua kleur? Roze bij oranje? Wit en geel, rood naast paars? Ja, als u dat wenst. Wel bestaan er trucjes om kleuren beter te etaleren.

Een paarsblauwe border met lila en roze

Neem bijvoorbeeld een blauwpaarse border met lila accenten. We bouwen hem op uit drie hoofdbestanddelen, die we van hoog naar laag neerzetten, zodat u alle planten ziet. Ertussendoor ‘weven’ we wat subtiële, hoog-op-de-benenbloemen of mengen we er, als een kunstschilder, enige contrasterende of aanvullende kleuren door, voor een aantrekkelijke variatie.

Achteraan komen bescheiden vlinderstruiken, zoals Buddleja davidii ‘African Queen’ (1.50 m). Daarvoor zet u een worp wasbloemen (Cerinthe major ‘Purpurascens’, 70 cm); prachtige buisvormige roze bloemen die uit paars schutblad steken. Ze ranken losjes in trosjes. En daar weer voor komen lage lavendelstruiken, omringd door driekleurige viooltjes. Ook lavendel en viooltjes kunt u zaaien, maar dat vergt geduld, dus smokkel met gekochte lavendelsoorten en kleinbloemige violen.

En nu komt het! We gaan op het thema preluderen. Want de blauwpaarse gloed van deze planten oogt direct interessanter als u er andere vormen en lichtere tinten inbrengt. Zet schuin voor de Buddleja’s eens gemengde stokrozen (Alcea rosea, 1-1.50 m). Zorg wel dat u erbij kunt om ze zonodig op te binden.

Andere combinatieplanten: valeriaan (Valeriana officinalis, 1 m) of ridderspoor (delphinium, 1 m) waarbij u voor de lichtere kleuren gaat (‘Clear spring’ of ‘Gletscherwasser’). Neem altijd drie planten, of vijf. Zeven mag ook. Twee oogt te karig en vier is saai.

Daarvoor, rondom de wasbloemen, kunt u iets ijls laten wiegen als Verbena bonariensis (80 cm) of roze of wit koekruid (Vaccaria hispanica, 50 cm). Dat zijn schermbloemen op hoge stelen. Of zaai er blauwmaanzaad tussen (Papaver somniferum, 1 m) dat weliswaar kort bloeit – bleekroze met lila stippen – maar u nadien mooie papaverbollen schenkt, vol maanzaad.

Een roodoranje border met geel

Liever een border die in vuur en vlam staat? Dan beginnen we, van hoog naar laag werkend, met Helianthus annuus, oftewel zonnebloem: de klassieker (2.50 m), met daarvoor de kleinere en veelbloemige zonnebloem Helianthus debilis (1.50 m, allerlei kleuren) of de dieprode ‘Velvet Queen’ (ca. 1 m.). Of alledrie, waarom niet?

Vervolgens stralende, sterachtige rudbeckia’s, zoals ‘Prairie Sun’ (1 m) of – wat meer vooraan – de lagere ‘Rustic dwarfs’. Uiteraard de nonchalant groeiende en lang doorbloeiende heleniums, in allerlei tinten van felgeel tot roestbruin, en een worp rode, oranje en gele dahlia’s. Die vindt u bij goede kwekers. Of zaai ze zelf, dat kan prima met de gemengde ‘Bishop’s Children’. Vooraan komt Oost-Indische kers (Tropaeoleum majus) en daar weer voor goudsbloemen (Calendula officinalis). Mix de officiële (enkel, met donker hart) eens met de kleine ‘Citrus Cocktail’, die tot een goudgeeloranje tapijtje uitgroeit. Het is helemaal geen gek idee om hiertussen wat siergrassen te plaatsen, zoals een van de vele types stipa of miscanthus of het leuke lampenpoetsergras, bijvoorbeeld Pennisetum alopecuroides ‘Hameln’ (60 cm), bedoeld als zachte overgang van tint naar tint en tevens zorgend voor wat gevederd gewuif.

Een pastelborder

Pastel?! Is dat niet enorm jaren negentig?! Misschien. Maar wat kan u dat nu schelen? Als u paarsblauw te koud vindt en u schele hoofdpijn krijgt van oranje, is pastel nog steeds verrukkelijk. Denk seringen, volop gemengde lathyrus (tegen bamboe wigwams), elegante alliums (‘Beau regard’, ‘Cameleon’) en daarvoor roze zomerasters en zacht lila vogeloogjes (Gilia leptantha). En vergeet niet dat tussen 21 juni en half juli de meeste kwekers hun nazomerbloeiers aanbieden en tegelijkertijd uitverkoop houden van eenjarigen, óók in pastel, die u nog wekenlang instant geluk schenken. U hebt ’t voor het uitkiezen.

Meer inspiratie? Kijk eens bij: Peter C. Nijssen, Heemstede, pcnijssen.nl; Plantentuin Esveld, Boskoop, esveld.nl; De Bolster, Epe, bolster.nl; Liannes siergrassen, De Wilp (Gr.), siergras.nl; Ton ter Linden, De Veenhoop (Fr.), ateliertonterlinden.nl en De Carishof, Klimmen, (L.),decarishof.nl