Ouderen hebben vaak afwijkend DNA, maar niet altijd meer kanker

Bij gezonde ouderen is het tamelijk normaal dat in een deel van hun lichaamscellen grote stukken DNA ontbreken. Dat blijkt uit twee omvangrijke studies die deze week zijn verschenen ( Nature Genetics, 6 mei). De DNA-fouten kunnen kanker veroorzaken, maar lang niet altijd.

De twee studies (één internationaal team, het andere uit de Verenigde Staten, elk met gegevens over meer dan 50.000 personen) werpen de aanname omver dat het DNA in elke lichaamscel van de mens hetzelfde is.

Elk mens heeft één genetische blauwdruk, was het idee. Als een deel van de cellen afwijkend DNA bevat, kwam dat óf door een aangeboren afwijking, óf door kanker.

Voor jonge mensen klopt die aanname, laten de twee studies zien. Maar voor ouderen niet. Bij 70-plussers en 80-plussers zijn er steeds meer cellen te vinden met afwijkend DNA. Het komt voor bij 2 à 3 procent van de gezonde ouderen (zonder kanker).

Dat die cellen ‘te vinden’ zijn, betekent dat de DNA-afwijkingen groot waren. Er waren flinke DNA-fragmenten weg en/of gekopieerd. Sommige mensen hadden een heel chromosoom extra. Bovendien gold voor alle gevonden afwijkingen dat die in veel cellen voorkwam (minstens 5 procent van alle lichaamscellen). Dat betekent dat de cellen met genetische afwijkingen niet verdwijnen, maar zich handhaven en delen.

De twee studies gebruikten elk een eigen methode en vonden daardoor deels andere, maar wel ongeveer evenveel DNA-afwijkingen.

De ontdekking is belangrijk voor kankeronderzoek. De genetische afwijkingen treden vooral op in DNA-fragmenten die al eerder in verband waren gebracht met kanker. Daarbij moet nu duidelijk worden van welke typen kanker de genetische fouten de voorboden kunnen zijn. Mensen met afwijkende cellen in beide studies kregen veel vaker leukemie (bloedkanker). Bij andere soorten kanker was het verband niet zo duidelijk.

Anderzijds zal er bij de bestudering van het DNA van kankerpatiënten nog meer rekening gehouden moeten worden dat lang niet al hun grote genetische afwijkingen te maken hebben met de kanker. En, schrijft één van de teams, we willen ook weten of de DNA-fouten kunnen leiden tot andere medische klachten, zoals van het immuunsysteem.