Opwaaiende kaftans

De Nederlandse markt voor de oosterse avondjurk groeit. ‘Iedere vrouw voelt zich een prinses als ze een kaftan draagt.’

Vanavond wonen duizenden vrouwen in een stijf uitverkochte congreszaal in Marrakech ‘Caftan 2012’ bij, de zestiende editie van de kaftanshow die daarna op 2 juni nog eens door miljoenen Marokkaanse vrouwen uit de hele wereld op de Marokkaanse tv wordt bekeken. De show wordt gesponsord door Nokia en Hyundai. Liefhebbers kunnen alle jurken van de twaalf deelnemende ontwerpers bewonderen in een vijf centimeter dikke special van Femmes du Maroc, het tijdschrift dat de show organiseert.

„Als ik naar die show kijk, begint het te kriebelen”, zegt modeontwerper Siham Tib (30) in haar atelier aan de Keizersgracht. Tib, een voormalig accountmanager, is internationaal bekend, hoewel ze nog maar drie jaar bezig is als kaftanontwerper. Na haar laatste modeshow, de Muscat Fashion Week in Oman, stond ze in de Arabische modebladen, en ze verkoopt haar kaftans niet alleen aan de gewone vrouw, maar ook aan prinsessen uit Oman. „Ik had dit jaar mijn collectie kunnen showen in Marrakech, maar ik ben organisatorisch nog niet klaar voor de Marokkaanse markt. Zo’n grote uitbreiding van mijn klantenkring kan ik nog niet aan.”

Wie het atelier van Tib betreedt, moet de schoenen uitdoen. „Ik heb wit tapijt”, glimlacht ze. Later zegt ze dat ze ook bidt in haar atelier – de vloer moet dus brandschoon blijven. Aan weerszijden van haar houten bureau staan twee vier meter brede kledingrekken vol kleurrijke Marokkaanse jurken. Behalve in haar atelier in Amsterdam verkoopt ze kleding in Oman en Casablanca. In Nederland kosten haar kaftans tussen de vijfhonderd en vijftienhonderd euro, maar in Oman kan ze voor een exclusievere variant een veelvoud van die prijs vragen.

Tib laat zich inspireren door Chanel, vanwege de tijdloosheid. Maar ze kijkt ook naar andere westerse ontwerpers. Ze toont een zwarte kaftan met witte manchetten – de Duitse ontwerper Karl Lagerfeld bracht haar op het idee.

„Nederlanders hebben werkelijk geen idee hoe populair de kaftan is”, zegt Tib. „Veel Marokkaanse vrouwen grijpen elke gelegenheid aan om kaftans te kunnen dragen: bruiloften, geboortefeesten, het Suikerfeest en verjaardagen.” Ze hebben een aparte kast vol uitbundige duizend-en-één-nachtjurken, bijpassende pumps en opvallende sieraden is noodzakelijk als je uit een grote familie komt en dus geregeld wat te vieren hebt, aldus Tib. „Het is not done om voor dezelfde crowd twee keer in dezelfde jurk te verschijnen.”

Showroom

Tot de jaren negentig kochten veel Nederlands-Marokkaanse vrouwen hun kaftans in België. Dat hoeft niet meer: tegenwoordig zijn er in Nederland ongeveer twintig kaftan-ateliers. De grootste hebben een showroom met atelier, een enkeling werkt nog vanuit huis. De jurken worden vaak in Nederland geknipt en in Marokko door ambachtslieden met de hand, zonder naaimachines, genaaid.

Kamalia el Ghazi (37), die in 1997 met een klein atelier begon in Almere onder de naam Kamalia Creations was een van de eersten. Onlangs verhuisde ze haar atelier naar Mijdrecht, onder Amsterdam, om beter bereikbaar te zijn voor klanten uit het hele land. Ze heeft ook een atelier in Marrakech.

Het Nederlandse atelier van El Ghazi zit boven een interieurwinkel en is zwart van de vloer tot aan het plafond. Haar jurken hangen op kleur aan weerszijden van het atelier. Middenin staat een kolossale glazen tafel met zes witte leren armstoelen.

El Ghazi’s herkenbare jurken – een mix van westers en Marokkaans, veelal met sleep, asymmetrisch gesneden, in gewaagde kleurcombinaties („Fuchsiaroze met oranje kan bij de juiste vrouw prachtig staan”) of met een korsetceintuur – zijn razend populair bij Nederlands-Marokkaanse vrouwen. In Nederland is ze de ongekroonde kaftankoningin.

„Binnenkort ga ik met de organisatie van Femmes du Maroc in gesprek om volgend jaar mijn kaftancollectie te showen in Marrakech”, zegt ze. Daarmee zou ze de eerste Nederlands-Marokkaanse ontwerper zijn die haar collectie in Marrakech showt.

Angelina Jolie

Sinds Angelina Jolie en Paris Hilton in kaftan zijn gefotografeerd op de rode loper, beginnen meer westerse vrouwen de kaftan te ontdekken. „Ik krijg steeds meer Westerse klanten, in Nederland en daarbuiten, tot aan Amerika toe”, zegt El Ghazi. „Gisteren nog heb ik een oer-Nederlandse aanstaande bruid ontvangen. Ze kleedt zich op haar grote dag helemaal Marokkaans, we doen ook haar make-up en haar. Ze trouwt met een Nederlander, maar ze wilde wat anders dan anders. En het stond haar verbluffend goed.”

„Iedere vrouw voelt zich een prinses als ze een kaftan draagt”, zegt Siham Tib. „Maar waar de Nederlands Marokkaanse vrouw een strassteentje meer wil, wil de Nederlandse vrouw liever een steentje minder.”

„Van China tot Brazilië – de kaftan is hot”, zegt kunstenaar en modeontwerper Aziz Bekkaoui. Bekkaoui ontwerpt zelf geen kaftans, wel adviseert hij kaftanontwerpers en vangt ‘de essentie van de kaftan’ in zijn eigen ontwerpen. Die essentie laat zich volgens Bekkaoui vertalen naar „eenvoud en elegantie”.

„Ook grote modenamen als Dolce & Gabbana en Armani hebben zich laten inspireren door de kaftan.” Maar de tunieken die al jaren bij H&M hangen, en de strandkleding die je bij alle grote ketens ziet, zijn net zo goed gebaseerd op de klassieke kaftan.

Hij vindt het jammer dat er nog geen duidelijke ‘polderkaftan’ is, en dat veel kaftanontwerpers elkaar kopiëren. De kaftan is volgens Bekkaoui dringend aan vernieuwing toe. „De ontwerpers houden te veel vast aan tradities. Alsof een kaftan niet zonder verticale bies aan de voorkant zou kunnen. Dat is ook maar ooit door iemand bedacht.”