‘Obligaties? Je zal nooit genoeg geld hebben voor je pensioen’

Larry Fink, oprichter en eigenaar van vermogensbeheerder Blackrock, zegt dat een zwakke euro kan bijdragen aan een sterker zuidelijk Europa. „Het kan wel een oververhit Noord-Europa creëren, maar daar zullen we dan mee moeten leren leven.”

Larry Fink is een legende op Wall Street. Foto Olivier Middendorp

Angstaanjagend groot. Dat is het vermogen dat Larry Fink beheert. De medeoprichter en bestuursvoorzitter van het Amerikaanse Blackrock heeft ruim 3.800 miljard dollar (3.000 miljard euro) onder zijn hoede. Wij troffen hem in de Amsterdamse Grand. Lieveheersbeestjes als manchetknopen, herstellende van een griepje.

Fink is nu al een legende op Wall Street. Hij bedacht in 1976 als zakenbankier van First Boston de methode om leningen zo te verpakken dat het verhandelbare aandelen werden, wat tot een ongekende explosie van kredieten en bedrijvigheid leidde.

Zijn eigen bedrijf, dat hij in 1988 oprichtte, is ook razendsnel gegroeid. De kredietcrisis baarde Blackrock als nieuwe mastodont. Terwijl alle toonaangevende financiële instellingen een kopje kleiner werden gemaakt, kwam de Amerikaanse vermogensbeheerder versterkt uit de crisis. Alle grote jongens van Wall Street gingen in de donkere dagen van september 2008 voor advies naar Larry Fink, specialist in risicobeheer. En niet alleen de zakenbanken, ook de toezichthouders, beleidsmakers, het ministerie van Financiën – ja wie eigenlijk niet?

Nu beheert Blackrock zoveel geld; daar kan je tien keer alle beursgenoteerde bedrijven van het Damrak van kopen, of een kwart van de bedrijven op Wall Street. Het is vijfmaal de Nederlandse economie en je kan er in een klap de eurocrisis mee oplossen.

En toch is Fink niet wereldberoemd, hij is nog altijd „de man achter het gordijn”. Larry Fink zit „aan de stuurpen van het Amerikaanse kapitalisme”, zei een goede vriend van hem onlangs in het tijdschrift Vanity Fair. Critici spreken, wijzend op de nauwe banden van Blackrock met het Witte Huis, liever van de Blackwater of finance, een schaduwregering.

De belegger was deze week voor zaken in Amsterdam. Nederland is een aantrekkelijk oord voor Wall Street. Met 900 miljard euro pensioenvermogen behoort het tot de wereldtop qua belegd kapitaal.

Hoe groot powerhouse Blackrock ook mag zijn, Larry Fink gaat nog steeds met plezier zelf langs bij de klanten. Namen wil hij niet noemen. Een vermogensbeheerder praat nooit over de identiteit van zijn beleggers. Goed, we mogen weten dat hij vandaag ook op de koffie is geweest aan de Vijzelgracht, bij de Autoriteit Financiële Markten, maar dat is een toezichthouder, een ander type klant.

Fink redeneert in alles als een belegger. Het grootste probleem van Europa? „Wie koopt straks nog de staatsleningen die lidstaten willen aangaan?” Hij noemt kapitalisme een „fantastisch fenomeen” en hij betreurt de excessen in de financiële sector. Dat is óók kapitalisme: mooie producten krijgen altijd toeters en bellen die het uiteindelijk ten gronde kunnen richten. Daarom zijn toezichthouders belangrijk, zo redeneert Fink. „Het gaat nu in Europa niet om bezuinigingen versus economische groei. Het gaat om een combinatie daarvan. Wat je in Europa ziet is dat de levensstandaard daalt. Dat is niet het doel van een bezuinigingspolitiek, maar het is er een effect van. Wie denkt dat de problemen in twee, drie jaar zijn opgelost, houdt zichzelf voor de gek. We hebben het veel eerder over een termijn van een jaar of acht.”

Dus in pakweg 2019 hebben we hier nog steeds mee te kampen?

„Ja. Kijk maar naar de Amerikaanse huizenmarkt. Daar gaat de crisis nu zijn zesde jaar in. Het vergt tijd om dit soort problemen op te lossen.”

Maar dan moet de financiële markt je wel die tijd geven. Krijgt Europa die?

„Elke minuut weer. Het is een zaak van duwen en trekken. Je moet kijken of het beleid van de overheden er op gericht is om orde op zaken te stellen voor de lange termijn. Doen ze de juiste dingen? Iedereen heeft zo’n korte termijn. Politici reageren op de markt en op de reuring die journalisten als jullie maken. Media hebben reuring nodig en creëren zo nieuwe dynamiek, maar hebben wel een belangrijke signaalfunctie. De markten testen op hun beurt de politici.”

„Als je de zuidelijke landen echt wil helpen, dan heb je een zwakkere euro nodig. Dat kan bijdragen aan een sterker zuidelijk Europa. Het kan wel een oververhit Noord-Europa creëren, maar daar zullen we dan mee moeten leren leven. Het probleem is dat ik niet zie hoe Italië of Spanje concurrerend kan worden. Zij hebben de tijd nodig, en een zwakkere munt. Dat is een van de redenen waarom de VS het relatief goed heeft gedaan: de dollar is na de financiële crisis verzwakt. En nu worden er meer fabrieken gebouwd dan in heel Europa.”

De Duitsers moeten dus meer inflatie accepteren van zeg 3 à 4 procent?

„Is dat een probleem?”

Denkt u dat de Europese Centrale Bank dat accepteert?

„Dat hangt mede af van de olieprijs. Als die, zoals ik verwacht, een procent of acht daalt, dan geeft dat de ECB de kans om soepeler te zijn, zonder een onmiddellijk gevaar van piekende inflatie op de korte termijn.”

Als we de eurozone als geheel vergelijken met de VS, dan zien we in Europa een lagere staatsschuld en veel lagere begrotingstekorten. Waarom krijgen de VS van de markt het voordeel van de twijfel?

„De Verenigde Staten hebben het bankenprobleem veel directer en sneller aangepakt. De stresstesten voor banken werden in 2009 al gedaan, en ze waren echt. Ik heb nog geen echte stresstesten gezien in Europa. De VS hebben bevolkingsgroei, Europa nauwelijks. De vooruitzichten voor economische groei in de Verenigde Staten zijn beter dan in Europa en ik denk dat we ook meer tijd hebben om de problemen op te lossen.”

Nobelprijswinnaar Paul Krugman vindt de vrees voor te grote begrotingstekorten overdreven.

„Krugman gelooft dat extra overheidsbestedingen de enige manier zijn om uit deze puinhoop te komen. Maar ik heb dan een vraag...”

Fink laat een pauze vallen en gaat nadrukkelijk zachter praten.

„Wie koopt de leningen? Wie koopt straks die obligaties? Dat is het probleem.”

Waarom kopen beleggers dan Amerikaanse staatsleningen die slechts 1,8 procent opleveren?

„Daar is een simpele verklaring voor: het geldscheppende beleid van de Amerikaanse centrale bank. Beleggers zijn daarnaast bang voor veel Europese staatsleningen dus vluchten ze liever in veiliger Amerikaans schuldpapier.”

Wat zou u zeggen als een herkozen Obama u benadert als minister van Financiën?

„Ik weet niet wat ik zou zeggen, want het is me nooit gevraagd. Maar ik heb een fantastische baan. Ik heb Blackrock opgericht, het is mijn baby. Ik heb weliswaar veel tijd doorgebracht met de president en zijn regering en ik geniet van die contacten en samenwerking. Maar het zou behoorlijk zwaar zijn om Blackrock te verlaten.”

U gaf onlangs het advies aan beleggers om 100 procent in aandelen te beleggen. Hoezo?

„Nee, ik heb vorig jaar oktober gezegd dat ik persoonlijk al mijn geld in aandelen beleg. Dat is wat anders! Nu kom je bij de kern van mijn beleggingsvisie. Van de doorsnee westerse burger die 60 jaar is, getrouwd, wordt een van de twee 92 jaar.”

Fink laat een stilte vallen.

„De gemiddelde familie zet niet genoeg geld opzij voor zijn pensioen. En als je je kapitaal dan in obligaties stopt die 2 procent opleveren, dan zal je nooit geld genoeg hebben voor je pensioen. Daarom zeg ik: mensen zouden meer in aandelen moeten beleggen en zich niet te veel concentreren op de grilligheid van de rendementen op korte termijn. Kijkend naar koers-winstverhoudingen zijn aandelen nu goedkoop, het dividendrendement is goed, zelfs beter dan obligaties. Maar als je probeert te sparen voor je pensioen, waarom zou je je dan zorgen maken om de fluctuaties van dit moment?”

„Het probleem van het Nederlandse systeem is: als iedereen zo oud wordt als voorspeld, en de pensioenfondsen beleggen in staatsleningen, dan gaan de pensioenfondsen failliet. Dan is op een gegeven moment het geld op. Als je niet genoeg rendement haalt, dan wordt het een vloek.”