Een ei leggen is een zware klus

‘Toen ik promoveerde was er in de bibliotheek van Oxford University geen enkel tijdschrift over pluimveebiologie te vinden. Serieuze wetenschappers hielden zich toch niet bezig met kippen? Dat waren geen echte vogels.

“Maar ik realiseerde me dat de pluimvee-industrie een enorme hoeveelheid kennis over voortplanting had opgebouwd. Hun interesse was natuurlijk hoofdzakelijk commercieel, zij deden dat onderzoek omdat ze hun productie wilden vergroten, maar met de kennis en technieken die zij ontwikkelden kon ik precies de vragen beantwoorden die ik had.

“Uiteindelijk konden we ook bij kippen aantonen waarom het mannetje dat als laatste met een vrouwtje paart, de meeste nakomelingen krijgt. In vogels wordt sperma opgeslagen in kleine buisjes aan het einde van de vagina. Twee, drie weken lang lekken de spermacellen uit die buisjes. Omdat er voortdurend sperma verdwijnt, zal het sperma van de laatste haan altijd meer eieren bevruchten.

“We zaten lang op het verkeerde spoor door een vreemde observatie in de pluimveeliteratuur. Zelfs als de tweede inseminatie vier uur na de eerste plaatsvond, bevruchtte het jongste sperma de meeste eieren. Maar in zo’n korte tijd kan er onmogelijk veel sperma van de eerste haan uit de buisjes zijn gelekt. De eieren zouden ongeveer fifty/fifty moeten worden bevrucht, wat we ook bij zebravinken zagen.

“Een collega en ik probeerden met allerlei wiskundige modellen te verklaren hoe dit kon, maar we kwamen er maar niet uit. Tot ik op een dag, ik zat niet in bad, een ingeving had. Wat nu als de onderzoekers de kip hadden geïnsemineerd, vlak nadat zij haar ei had gelegd?

“Een ei leggen is ingrijpend. De spieren in de baarmoeder- en vaginawand trekken zich voortdurend samen om het ei naar buiten te duwen. Het eierkanaal blijft daarna nog even pulseren. Dan kun je er miljoenen spermacellen instoppen, maar die zullen niet ver komen. Zou dat kunnen verklaren waarom de tweede inseminatie al na vier uur tot meer vaderschap leidde?

“Samen met een andere pluimveebioloog herhaalde ik de experimenten. En inderdaad, het effect verdween na vier uur. We zijn altijd vrienden gebleven.

“Dat onvoorziene samenspel, waarbij de kennis van de een de vaardigheden van ander als van nature aanvult, dat is het echte geheim van wetenschap. Dat is onmogelijk om af te dwingen.