Economie Europa blijft ‘buitengewoon fragiel’

Eurocommissaris Olli Rehn voorziet een voorzichtige economische groei in de eurozone. Maar dan moet het wel een beetje meezitten. Eind mei maakt hij bekend wat dit betekent voor de landen die met een te groot tekort zitten.

De economische prognoses die eurocommissaris Olli Rehn gisteren publiceerde, beslaan 180 bladzijden, noten en tabellen inbegrepen. Overal in de tekst zie je de term ‘Great Recession’ opduiken, met hoofdletters. Voor het eerst heeft de Commissie de enorme economische neergang tussen 2009 en 2011 een naam gegeven. Maar anders dan de Commissie eind 2011 voorspelde, raakt Europa daar nog niet goed uit.

Rehn probeerde optimisme uit te stralen. Op de cover staat een close-up foto van een frisgroene fruitboom (vijgen?). De ondertitel luidt ‘Naar Een Langzaam Herstel’. Maar áls er dit jaar herstel komt, dan pas in de tweede helft. En misschien blijft het herstel wel uit. Want, schrijft Rehns hoogste ambtenaar in het voorwoord, „de situatie blijft buitengewoon fragiel”.

De belangrijkste reden is dat de schuldencrisis zo weer kan oplaaien. Ook zijn sommige banken in de eurozone zo wankel dat een nieuwe bankencrisis niet ondenkbaar is. Deze week ging Bankia in Spanje onderuit. Deze bank wordt deels genationaliseerd, wat de overheidsfinanciën extra belast en de Spaanse reputatie op de geldmarkten geen goed doet. Ook staat de euro weer onder druk, omdat de toekomst van het Griekse reddingspakket van EU en IMF aan Griekse kant onzeker werd. Bij de verkiezingen wonnen politieke partijen die dit pakket afwijzen. Kredietbeoordelaar Fitch waarschuwde gisteren voor afwaarderingen van eurolanden, mocht Griekenland de eurozone verlaten.

Tegen dit decor is het niet verwonderlijk dat de economische groei dit jaar stagneert in de 27 EU-landen. De eurozone krimpt zelfs met 0,3 procent. In 2013 bedragen de groeicijfers 1,3 procent voor de EU en 1 procent voor de eurozone. Werkloosheid blijft op 10 procent steken in de EU en 11 procent in de eurozone. Begrotingstekorten gaan in veel landen langzaam omlaag: in 2013 liggen ze in de EU op 3,3 procent en in de eurozone net onder de 3 procent.

Maar deze gemiddelden verhullen dat er landen zijn die het goed doen en landen die het niet goed doen. „Er zijn grote verschillen”, zegt Rehn. Maar dit ligt gevoelig. Gisteren las hij zelfs de antwoorden van vragen van journalisten van papier op: hij had opmerkingen voor elk land op zijn lessenaar klaarliggen. Duitsland en Polen blijven koplopers in alles: groei, toegestaan tekort, werkgelegenheid. Landen die minder presteren, liggen vooral in het zuiden. Portugal en Ierland, die net als Griekenland met noodleningen van eurolanden worden gestut, klimmen langzaam uit het dal. Zij halen de doelen die hun crediteuren hen hebben opgelegd. De Portugese export komt zelfs op gang.

Spanje daarentegen mist alle doelen. Het begrotingstekort komt uit op 6,4 procent in 2012 en 6,3 procent in 2013. Volgens de Commissie moet de centrale overheid regionale regeringen beter in de hand houden. Ook spendeert Spanje recordbedragen aan uitkeringen.

Het Franse begrotingstekort is in 2013 eveneens hoger dan afgesproken: 4,6 procent. Daarbij wordt het Franse groeicijfer in Parijs optimistischer ingeschat dan in Brussel: 1,7 procent versus 1,3 procent. François Hollande heeft al huiswerk, als hij op 15 mei als president begint. „We wachten op de maatregelen die de Franse regering voor 2013 neemt’’, zei Rehn. Nederland zit in dezelfde situatie als Frankrijk: een tekort voor 2013 van 4,6 procent. Maar Nederland heeft op 1 mei een plan ingeleverd met extra maatregelen die 4,6 in 3,0 moeten veranderen. Dit Kunduz-plan kon niet meer in de prognoses meegerekend worden. Rehn zei expliciet dat die maatregelen „van hoge kwaliteit” zijn en dat ze „het tekort omlaag gaan brengen”.

Op 30 mei velt hij een oordeel over alle begrotingsplannen voor 2013. Sommige regeringen houden hun hart vast.