Voorkom oorlog van morgen. Verbied games als Call of Duty

Jules Verne, H.G. Wells en George Orwell. We eren deze schrijvers vanwege hun waarschuwende voorspellingen. Duikboot, atoombom, gluuroverheid – het kwam allemaal uit. Maar zo onschuldig is dat gefantaseer niet. Dystopieën zijn blauwdrukken voor rotwerelden, die nu bedacht worden door de videogame-industrie.

Viral ter promotie van Call of Duty-game. Beeld FPS Russia

Jules Verne, H.G. Wells en George Orwell. We eren deze schrijvers vanwege hun waarschuwende voorspellingen. Duikboot, atoombom, gluuroverheid - het kwam allemaal uit. Maar zo onschuldig is dat gefantaseer niet. Dystopieën zijn blauwdrukken voor rotwerelden, die nu bedacht worden door de videogame-industrie.

Zodra een scholier ergens een bloedbad aanricht, spreken politici hun afschuw uit over computerspelletjes en films die mogelijk als inspiratiebron golden. Leeftijdsclassificatiesystemen als PEGI (games) en Kijkwijzer (tv) worden opnieuw tegen het licht gehouden, want kinderzieltjes moeten beschermd worden. Daar is wat voor te zeggen, maar het impliceert ten onrechte dat volwassenen weerbaar zijn voor ellendige fantasiewerelden.

Maker atoombom las sciencefiction over atoombom

“De geschiedenis van de mensheid”, zo schreef H.G. Wells in 1914, “is de geschiedenis van het streven naar externe kracht. De mens is een besturend, vuurmakend dier.” Het zijn de eerste zinnen van The World Set Free, een boek waarin de Britse schrijver zijn gedachten de vrije loop liet over atoomkracht. Een vondst die, zo schreef hij, halverwege de twintigste eeuw zal innoveren tot een “explosief dat almaar blijft ontploffen”. Tot in detail werkte hij dit idee natuurkundig en militair uit in een spannend verhaal.

Leó Szilárd, een Hongaars-Amerikaans natuurkundige, verslond Wells’ boeken. In 1929 hebben ze elkaar zelfs even ontmoet. Drie jaar later werd hij gegrepen door The World Set Free. Szilárd deelde Wells zorgen over de militaire toepassing van kernenergie, maar dacht pragmatisch. Het verontrustte hem dat nazi-Duitsland de verkoop van uraniumerts, gewonnen in het bezette Tsjecho-Slowakije, had stopgezet. Als dat betekent dat Adolf Hitler een atoombom ontwikkelt, dan kon de VS volgens hem niet achterblijven.

In juli 1939 overtuigt Szilárd pacifist en collega-natuurkundige Albert Einstein van de noodzaak president Roosevelt te informeren (brief, 2 aug. 1939), wat leidde tot het Manhattan Project. Een geheime operatie onder leiding van Robert Oppenheimer, waarin Szilárd een belangrijke rol kreeg. Zes jaar later dropte de Amerikaanse luchtmacht atoombommen op de Japanse steden Hiroshima en Nagasaki, waarbij honderdduizenden doden vielen - ook indirect als gevolg van stralingsziekte. Wells’ fictie werd werkelijkheid. Niet omdat hij zo goed kon voorspellen, maar omdat hij via Szilárd de president van Amerika op een apocalyptisch idee bracht.

Makers Call of Duty demonstreren echt robotwapen

Hoezeer fantasie en uitwerking met elkaar verband houden, laat de game-industrie zien. Ter promotie van Call of Duty: Black Ops II, een computerspel waarin een robotoorlog uitgevochten moet worden, demonstreerden de makers ‘Charlene’: een 4-rotorig, onbemand helikoptertje met machinegeweer. Niet in pixels, maar in het echt. In het YouTube-filmpje zien we een wapenfreak het ding besturen met een tablet dat dienst doet als cockpit-op-afstand. De ene na de andere pop wordt aan flarden geschoten, met als uitsmijter een kamikaze-aanval die resulteert in de ontploffing van een auto.

Een aantal gamesites twijfelt aan de echtheid van de viral, maar volgens Peter W. Singer - consultant van gameproducent Activision - is het toch echt realiteit. “Ik weet dat het Pentagon er naar heeft gekeken en zich afvroeg waarom ze zelf niet zoiets in huis heeft”, vertelt hij aan het tijdschrift Foreign Policy. Singer is niet zomaar een gameconsultant. Hij is auteur van Wired for War: The Robotics Revolution and Conflict in the 21st Century (Penguin, 2009) en directeur van een defensiestudiecentrum aan het gerenommeerde Brookings Institution, een Washingtonse denktank die het Pentagon adviseert. Als militair futuroloog was hij nauw betrokken bij de ontwikkeling van de laatste Call of Duty, waar een bataljon programmeurs aan werkte.

We menen de techniek in oorlogsspellen echt nodig te hebben

In Foreign Policy verklaart Singer dat het allemaal ‘entertainment’ is, maar ondertussen ontkent hij niet dat dit soort spellen het ministerie van Defensie beïnvloeden. “De technologie van de videogame-industrie inspireert sinds tien jaar de ontwerpen van het leger”, weet hij. De toekomstige generatie commandanten groeit op met dit soort games. “Het geeft vorm aan hun verwachtingen, techniek waarvan ze denken die in het echt nodig te hebben. Ze leven in een wereld waarin van alles te controleren is. Die verwachtingen nemen ze mee naar school, hun werkplek en het leger.” Call of Duty behoort tot één van de populairste games, met meer dan veertig miljoen actieve spelers.

Singer zegt onder de indruk te zijn van het “verbazende niveau van onderzoek” bij Activision en het ontwerpteam Treyarch. “Ze zijn echt dol op het graven in details.” Een activiteit die het bouwen van virtuele wapens overstijgt. “Eén van de dingen die ik zelf bedacht heb, is de exploitatie van Socotra, een eiland voor de kust van Jemen. Een belangrijke geostrategische locatie, die nu in de media wordt besproken als legerbasis voor Amerikaanse drone-aanvallen. De precisie waarmee we werken is geweldig, maar aan het eind van de dag moeten we niet vergeten dat het allemaal entertainment is.”

De ironie wil dat Call of Duty: Black Ops II gaat over een gehackt en gekaapt militair robotarsenaal. Middelen van de overheid die tegen diezelfde overheid worden ingezet. Vergelijk het met de atoombom: ooit kwam daarmee een einde aan de Tweede Wereldoorlog, maar nu zijn we als de dood dat terroristen kernafval in handen krijgen.

Het computerspel loopt bovendien vooruit op de egalisering van oorlogsoorlogvoering. Hezbollah zette in 2007 een drone in tegen Israël en in september 2011 werd de 26-jarige natuurkundestudent Rezwan Ferdaus gearresteerd wegens vergevorderde plannen om een drone in het Pentagon en het Capitool te vliegen. FBI-informanten deden zich voor als leverancier van C4-explosieven en geldschieter voor de drone, die nog geen 5.500 euro zou kosten. Dat het veel goedkoper kan, bewees Chris Anderson, de hoofdredacteur van technologiesite Wired. Zijn vliegtuigje stortte echter neer op het terrein van het Google-kantoor dat hij bespiedde. “Het open source effect zien we denk ik terug in oorlogsvoering”, merkte Singer op. Anderson realiseert dat nu met DIY Drones, een online community voor de amateurbouw van Unmanned Aerial Vehicles (UAV’s).

Moderne denkers filosoferen ons oorlog der oorlogen in

Francis Fukuyama, de Amerikaanse filosoof die in 1989 het einde van ideologische conflicten voorspelde, heeft zich eveneens toegelegd op drones. Niet alleen theoretisch, maar ook als hobby. In februari voltooide hij er één. “Ik zou mijn drone kunnen gebruiken om bij de buren drie hoog naar binnen te kijken”, schreef hij in de Financial Times. “Of een besloten feest te filmen, of een geheime bouwplaats. Toch zou ik zoiets natuurlijk nooit doen.”

De geest is uit de fles, vreest hij: “Een wereld waarin mensen routinematig en anoniem het doelwit kunnen zijn van onzichtbare vijanden is geen prettig vooruitzicht.” Het lijkt onschuldig, maar als we niet uitkijken filosofeert Fukuyama ons zo de oorlog der oorlogen in. Sterker: waar negentiende en twintigste eeuwse schrijvers hun fantasie nog op papier krabbelden, daar zijn moderne denkers nu in de weer met lijm en schroevendraaier. ‘Kijk eens wat ik allemaal voor gevaarlijke dingen kan maken’, roepen ze in koor. ‘Doe mij alsjeblieft niet na.’

In hun naïviteit overtreffen ze Herbert George Wells, de schrijver die de ontwikkeling van een kernbom niet voorspelde, maar onbedoeld dicteerde. Wie een rotwereld bij elkaar fantaseert, voorkomt niet de realisatie ervan, maar werpt machthebbers en terroristen een blauwdruk voor een dystopie in de schoot. Sciencefiction van dit kaliber komt uit, omdat ze door de verkeerde mensen gelezen en gespeeld wordt.

Volg @stevendejong op Twitter

Eerder in deze serie:
Beschaving komt met ronkende motoren. Niet met geouwehoer over moraliteit
Steve Jobs een natuurtalent? Welnee, hij had gewoon wat geluk
Sla nucleaire sector niet om de oren met Fukushima. Het is veilig nu
Ideologische naschok Fukushima stort Europa in riskant energieavontuur
Wie bang is voor straling, wordt ziek van angst
Japan slaat PR nucleaire industrie uit het lood
Breng die digitale kanonnen eens in stelling
Autobiografie toont Julian Assange als paranoïde doch nuttige nerd
Wees niet bang. De samenleving is veiliger dan ooit
Computer versloeg Kasparov met schaken. Volgende uitdaging: chefkok Jamie Oliver
Gekken aan het roer. Helemaal niet zo’n slecht idee
Megaupload heeft gelazer met de FBI, omdat wij niet meer willen afrekenen
Pro-kernenergie activisten in het geweer tegen negatieve beeldvorming
In 2011 schrikten eenzame wolven het westen op. Een terugblik
Tien jaar oorlog tegen het terrorisme. Dit is de rekening
Ook ontwikkelingsorganisaties en media vermarkten Dag des Oordeels
Moeder Aarde aan zet. Maak je klaar voor de impact
Vechten zonder risico, bloedbad in pixels. Film en debat over drones
Raketten afvuren vanaf kantoor. Drones maken oorlogen minder vuil
Computer versloeg Kasparov met schaken. Volgende uitdaging: chefkok Jamie Oliver
Vandaag DigiD, morgen Schiphol. Digitaal gevaar is operationeel gevaar
‘Risico’s kernenergie niet te beteugelen’
Alsof die andere energiebronnen zo veilig zijn
‘Defensie moet elektronische wapens maken’
Het Kill Team is angstaanjagend normaal
J.D. Salinger schreef lekker door terwijl zijn kameraden beschoten werden
Schietpartij CIA-agent veroorzaakt diplomatieke ramp
Een onschuldige burger is ongeveer 2.500 dollar waard