Miskleun JP Morgan klap voor alle banken

Een foutje van de bank in ons nadeel, zo verklaart zakenbank JP Morgan een miljardenstrop. Het voedt het wantrouwen in banken.

Dat de banken en verzekeraars vanochtend tot de grootste dalers op de beurs behoorden was geen toeval. Er was genoeg slecht nieuws, met name die ene onheilstijding uit de Verenigde Staten.

JP Morgan Chase, een van de grootste zakenbanken, heeft het voor elkaar gekregen om 2 miljard dollar (1,5 miljard euro) verlies te lijden in de handel. Voor zover bekend niet door een frauderende werknemer, maar gewoon door transacties slecht uit te voeren in het crisiscentrum van de bank.

„Dit is niet hoe we ons bedrijf willen leiden”, zei een briesende Jamie Dimon gisteravond op een inderhaast belegde telefonische persconferentie. De topman nam geen blad voor de mond: dit ging om transacties die slecht waren uitgevoerd en slecht in de gaten zijn gehouden. Met zijn zelfkritiek hoopt hij uiteraard de gemoederen te bedwingen. In de categorie I feel your pain zei de topman dat dit een „ei in zijn gezicht” was.

De strop is juist zo pijnlijk omdat er al een tijdje gediscussieerd werd over de handelspraktijken van JP Morgan Chase en één handelaar in het bijzonder: de Franse, vanuit Londen opererende, effectenhandelaar Bruno Iksil.

Hij was reeds beroemd nog voor de miskleun van JP Morgan Chase bekend werd. Iksil heeft ook al een bijnaam: de London Whale, Walvis uit Londen. Walvis heeft in de Engelse taal nog meer betekenissen dan grote vis alleen: het is ook synoniem voor uitblinker. En in gokkersproza geldt een walvis als de rijke klant die in een casino veel eigen kapitaal durft in te zetten.

De Walvis deed recentelijk zulke grote transacties dat andere professionele beleggers gingen klagen over marktbederf. De handelaar zou zo dominant zijn in de markt dat hij prijzen kon manipuleren. Het resulteerde een maand geleden al in de uitzonderlijke situatie dat er een publiek debat over handelsposities ontstond en over de beleggingsafdeling die daar voor verantwoordelijk was.

Jamie Dimon legde toen uit dat het hier om een storm in een glas water ging. De Chief Investment Office van JP Morgan Chase is een afdeling waar de zakenbank zich indekt tegen mogelijke verliezen, niets meer en niets minder, zo benadrukte hij. Het was, om kort te gaan, een soort internationale variant van het Vestia-debat. De omstreden transacties met derivaten waren enkel en alleen gedaan om zich te beschermen, in te dekken. Maar waardoor vallen de verliezen dan niet weg tegen de winsten elders? De strop bij JP Morgan duidt op speculeren, niet op risico’s afdekken – precies de praktijken die vanaf 21 juli in de VS verboden zijn vanwege het risico dat de belastingbetaler opdraait voor gokschulden van een zakenbank.

En dat dit in het hart van de bank gebeurt, bij de afdeling die alle ingaande en uitgaande geldstromen bewaakt, is een gevaar voor het toch al zo broze vertrouwen in banken.

Dat beseft Dimon ook. „Dat wij zo stom zijn, betekent nog niet dat andere banken dat ook zijn.”