Dirk en Hildegard, wie kent ze nou niet?

Wat kiest demissionair staatssecretaris van cultuur Halbe Zijlstra als belangrijkste Nederlandse werk uit het archief van Europeana, de Europese online database van cultureel erfgoed? De Nachtwacht misschien? Oostenrijk koos tenslotte ook voor Caravaggio’s David met het hoofd van Goliath. Nee? Vincent van Goghs Zonnebloemen dan? Ook niet. Dan toch tenminste een werk van Mondriaan? Dutch design? Of een ontwerp van Rem Koolhaas! Maar nee. Onze staatssecretaris van Cultuur koos een voor vrijwel elke Nederlander volstrekt onbekend object: het 10de-eeuwse Evangelarium van Egmond. Pardon?

Het lijkt erop dat Zijlstra op de valreep nog even een statement wilde maken. Uit zijn motivatie blijkt dat zijn keuze niet artistiek, maar politiek is gemotiveerd. Want wat vindt de staatssecretaris zo belangrijk aan dit werk? Dat het „de allereerste afbeeldingen van Hollandse mensen” toont! Namelijk graaf Dirk II en zijn vrouw Hildegard. Dát is typisch Hollands, zó zien Hollanders eruit: Zijlstra is duidelijk nog niet hersteld van het PVV-effect.

Hoe anders pakte zijn Belgische collega Joke Schauvliege het aan. Zij koos gewoon een topstuk uit de collectie van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen: Jean Fouquet, Maria met Kind (1450), en rechtvaardigt haar keuze door te wijzen op compositie en kleurgebruik. ‘Het felle blauw en rood van de serafijnen en cherubijnen contrasteert met de melkwitte huid van Maria en Jezus’, schrijft zij poëtisch. ‘Alsof de Franse schilder water en vuur verzoent.’

Europeana, de ‘Wikipedia voor de Europese cultuur’, bevat meer dan 23 miljoen objecten van 2.200 Europese instellingen uit 33 landen. De cultuurministers van de deelnemende landen kozen hun favoriete object uit de collectie. Sinds woensdag is hun keuze online te zien.

De keuze van Zijlstra, het Evangelarium van Egmond, is een rijk geïllustreerd manuscript met de tekst van de vier evangeliën, afkomstig uit de collectie van de Koninklijke Bibliotheek. Het is „een van de oudste bewaard gebleven Nederlandse kerkschatten”, motiveert Zijlstra. Rond 975 kwam het in het bezit van Dirk II van Holland (932-988). Hij trouwde met Hildegard toen zij 12 jaar was, weet de staatssecretaris nog te melden. En hij eindigt zijn betoog met een grapje over hun liefdesleven.

Herien Wensink

www.europeana.eu