9 uur per week

Toen ik klein was keek ik op tv naar de Jetsons, de tekenfilmserie waarin vader George per vliegende schotel naar zijn werk ging. Voornamelijk om er op wat knoppen van apparaten te drukken en om te kibbelen met zijn baas. Want het echte werk werd gedaan door machines en robots. George had een fulltime job van 9 uur per week. Per week, niet per dag! Ook in het huishouden van de Jetsons ging alles vanzelf, en anders sprong huishoudrobot Rosey op haar wieltjes te hulp. Moeder Judy kon haar dagen vullen met het uitzoeken van de nieuwste mode en gadgets.

Het toekomstbeeld dat me is voorgehouden als kleine jongen: straks hoeft niemand meer echt te werken want alles wordt door machines en robots gemaakt. Leve de vooruitgang!

Eén deel van deze belofte is ingelost. Inderdaad wordt steeds meer gedaan door machines en robots. Sinds deze week rijden in Nevada de eerste auto’s zonder chauffeur, bestuurd door Google. Auto’s die sowieso al werden gebouwd door robots. Het kost ons steeds minder tijd om voedsel, huizen, en andere spullen te maken. Waarom hebben we niet net als George Jetson een leuk leven met 9 uur werk per week?

Tegelijk met de groei van de arbeidsproductiviteit is de economie gegroeid. Maar wat was dat eigenlijk voor groei? Natuurlijk is er meer welvaart, maar zoveel beter dan mijn ouders staan we er nou ook weer niet voor. Die hadden ook goed te eten, een leuk huis, en een auto. En zeker zoveel plezier.

Ik ben bang dat al die zogenaamde groei van de laatste vijftig jaar vooral is gaan zitten in mensen die elkaar lastigvallen met papier, telefoontjes, mailtjes en andere flauwekul. Bij de politie zijn sinds de jaren negentig 50 procent meer agenten, maar er lopen er minder op straat en meer boeven worden er niet echt gevangen. In de zorg of het onderwijs is het niet anders. Ik zou het experiment weleens willen aangaan: al die mensen die op kantoren de hele dag ‘nieuw beleid uitzetten’, ‘processen controleren’ of ‘human resources managen’ gewoon ontslaan en kijken wat er gebeurt met de productiviteit van het bedrijf. Vermoedelijk niks. Ik vrees zelfs dat die ervan zal stijgen.

Uiteraard moeten zij wel hun salaris behouden, want anders storten de bestedingen in. Maar gaandeweg zullen we ze gaan inzetten voor het echte werk: het af en toe indrukken van de juiste knop op een apparaat. Net zolang tot iedereen, net als George Jetson, nog maar 9 uur per week werkt.

Want verdorie, voor wie groeit die economie nou eigenlijk?