Zijn grootste probleem? Dat is hijzelf

Obama kan niet meer zo onbevangen campagne voeren als in 2008. Als president heeft hij de afgelopen vier jaar vuile handen gemaakt.

Correspondent Verenigde Staten

Washington. Het kan een regiemissertje geweest zijn. Maar misschien zat er meer achter en kon je eruit aflezen dat voor de president de magie van vier jaar geleden niet vanzelfsprekend is.

Op de campus van Ohio State University gaf president Obama dit weekend het startschot voor zijn campagne voor herverkiezing. Niet vaak zal hij tegen duizenden lege stoelen aan hebben gekeken. Campagnemedewerkers dirigeerden studenten naar plekken in het zicht van de camera’s, maar circa vijfduizend stoelen bleven leeg.

De studenten die wel kwamen, zagen hoe Obama de toon zette voor een campagne waarin hij zich zal concentreren op de Amerikaanse middenklasse. „We moeten vooruit naar de toekomst zoals we die in 2008 voor ons zagen. De toekomst waarin iedereen een eerlijke kans krijgt, iedereen doet wat hij kan en iedereen zich aan dezelfde regels houdt.”

Met opgestroopte mouwen speechte Obama dit weekend in de swing states Ohio en Virginia, waar het verschil tussen hem en de Republikein Mitt Romney klein is. ‘Vooruit’, is zijn nieuwe slogan, die het succesvolle ‘Hoop’ en ‘Verandering’ van vier jaar geleden moet evenaren. The New York Times stelde vast dat Obama’s speeches iets hadden van „een rockster op leeftijd”. Mensen liepen als groupies met T-shirts van 2008 rond, in de hoop dat het optreden nog net zo goed was. Het zou deze campagne „nog steeds” over hoop en verandering gaan, verzekerde Obama zijn publiek.

Hiermee is het probleem van Obama meteen zichtbaar. Hij heeft een sterkere concurrent dan Mitt Romney, vrijwel zeker zijn Republikeinse uitdager. Die concurrent heet Barack Obama, dat wil zeggen: die van 2008. Obama kan niet langer gedijen op de belofte van vernieuwing. Hij moet bestaande belangen verdedigen. Bovendien moet hij kiezers overtuigen die zagen hoe hij compromissen sloot, zich soms schuldig maakte aan Washingtons gekonkel, vuile handen maakte. De buitenstaander is staatsman geworden.

Daarbij komt dat het economische rapport dat Obama de kiezer moet laten zien verre van rooskleurig is. Er kwamen volgens recente cijfers in april weliswaar weer banen bij (115.000), maar het tempo waarmee die banen worden gecreëerd, is sinds begin dit jaar met de helft afgenomen. De werkloosheid daalt nauwelijks nog en ligt op 8,1 procent – een levensgevaarlijk hoog percentage voor een zittende Amerikaanse president. Obama benadrukte dat er sinds 2008 vier miljoen banen zijn bijgekomen. Tevreden is ook hij niet. „Te veel van onze vrienden en familieleden zoeken nog werk. De huizenmarkt is nog zwak, de overheidstekorten te hoog. Maar de Republikeinen in het Congres willen dat we terugkeren naar het beleid dat ons deze rotzooi bracht.”

Obama doelde op een geplande bezuiniging over tien jaar van 5.000 miljard dollar die de Republikeinen via het door hen gedomineerde Huis van Afgevaardigden willen doordrukken. Zoveel snijden zonder de welvarenden extra te belasten, is volgens Obama onverantwoord.

Hij viel Romney direct aan op zijn opmerking dat „bedrijven ook mensen zijn”. Een dankbare uitspraak voor Obama, die Romney wil afschilderen als meedogenloze saneerder zonder affiniteit met kiezers. Obama: „Nee, bedrijven zijn geen mensen. Ménsen zijn mensen.”

Als vanouds is het Obama’s wens steun bij een jong publiek te zoeken – vandaar dat hij op universiteiten sprak. Vorige week liet Obama’s campagneteam merken dat het nog altijd de wetten van internet en sociale media verstaat. Het fictieve karakter Julia werd via een slim gemaakte infographic op zijn site een online fenomeen. Julia maakt allerlei keuzes in haar leven – studie, werk, pensioen – die volgens de site mede mogelijk zijn gemaakt door Obama’s beleid. Vermeld is ook in welk onheil Julia gestort zou zijn als ze onder president Romney had geleefd. Romney protesteerde tegen de versimpelde weergave van zijn plannen, maar Julia is al lang viral op internet.

De campaigner van 2008 is terug. Destijds nam hij het op tegen de klassiek opererende John McCain. Ook Romney valt tot nu toe op door een conventionele aanpak: toespraken in zaaltjes, folders en filmpjes.