Verse sap

Een vriend wees op een groot bord voor een Marokkaanse broodjeszaak waarop stond: ‘Verse Sap’. „Vind je dat ik dat zou moeten verbeteren?” vroeg hij. „Als burgerplicht?”

Nou nee, leek mij, want borden met spelfouten brengen vreugde in het leven. Net als dubbelzinnige overlijdensadvertenties (‘Dankbaar dat Piet na een lang ziekbed is overleden…’). Dan moet je niet willen ingrijpen, het is goed zo.

Los daarvan moest ik echter ook constateren dat ik dat ‘verse sap’ eigenlijk helemaal niet fout vond. Het klonk mij wel min of meer correct in de oren. Ik zei dat tegen de vriend. De vriend keek mij verontrust aan. Ik mompelde iets over „als je iets vaak fout ziet, dat raak je eraan gewend, of je wilt of niet”.

Dat was maar half waar. Zo vaak zie ik ‘verse sap’ niet staan. Thuis probeerde ik te beredeneren waarom ‘verse sap’ er voor mij niet raar uitziet. Welnu. Je hebt de-woorden en het-woorden. Het rode boek, de rode tafel. Als je het lidwoord weghaalt, dan wordt het ‘rood boek’ en ‘rode tafel’. Het is ‘het sap’, dus zou het moeten zijn ‘vers sap’, en ‘verse sap’ is fout. Echter. Je kunt je ook goed voorstellen dat je zegt: „Mag ik de sap even?” Officieel ook fout, maar het is nu eenmaal gebruikelijk om ‘de’ te gebruiken als je niet refereert aan het sap zelf, maar meer aan de eenheid waarin het sap gepresenteerd wordt: thuis het pak, in de horeca een glaasje.

Op internet kwam ik tegen: ‘Cheesecake, heerlijk bij een cappucino of verse sap’. Dat klinkt al helemaal normaal, niets geks aan. Terwijl het officieel zou moeten zijn: ‘Een vers sap’.

En zo kon het voorkomen dat ergens aan het begin van de eenentwintigste eeuw, in een klein en onbetekenend land, een taalcolumnist dagen achtereen tegen zichzelf zei: „Vers sap. Verse sap. Vers sap. Verse sap.” Alles klonk na verloop van tijd normaal en alles klonk gek.

Het schijnt trouwens dat het woord ‘het’ aan het verdwijnen is. Omdat het geen duidelijke functie heeft en ook moeilijk te leren is voor allochtonen (o pardon, dat zouden we niet meer zeggen). Als ‘het’ verdwijnt, wordt ‘verse sap’ na verloop van tijd de nieuwe standaard.

Dat kun je verwording noemen (of verwoording, zoals je ook weleens hoort). Maar ik kan niet wachten.