Moeten we op 4 mei Duitsers herdenken?

Ewoud Sanders maakte veel los met zijn opiniestuk over Joodse organisaties die volgens hem de herdenkingen van 4 mei te veel claimen. Een greep uit de reacties.

Als Duitser dienst weigeren betekende ook de dood

Een goed stuk van Ewoud Sanders. De laatste keer dat ik een nationale dodenherdenking bijwoonde (in de jaren tachtig), wilde een Canadese militair spontaan een bos bloemen leggen. Hij werd als veiligheidsrisico afgevoerd, want hij stond niet op de lijst. Dit incident toonde mij al wat er schort aan de nationale dodenherdenking. In de eerste plaats het woord nationaal: Nederland werd bevrijd door Britten, Amerikanen, Canadezen, Polen en vele anderen. Maar er is op 4 mei ook weinig ruimte voor spontaan gevoel.

Verder is inderdaad het slachtofferbegrip problematisch: wie als gewoon Duits soldaat werd opgeroepen en weigerde, werd tegen de muur gezet. Evengoed hebben vele Duitsers geweigerd in dienst te treden, of ze zijn ondergedoken of gevlucht tijdens hun diensttijd. Het is dus niet zo zwart-wit. Dat denken creëert, vrees ik, nieuwe slachtoffers.

Ik wil niet zeggen dat de grote wonden onder Joden en verzetsstrijders lichtvaardig opzij geschoven moeten worden. Maar ze moeten wel in perspectief worden gezien, van het toegroeien naar een nieuw gevoel van verbondenheid. Liefst op internationaal niveau.

Website

NRC maakt antisemitisme weer salonfähig

Tijdens de dodenherdenking in het Achterhoekse Vorden gebeurde er iets huiveringwekkends: vrijwel alle bezoekers liepen langs de zerken van de daar begraven nazisoldaten en sommigen legden er zelfs bloemen. Alleen de burgemeester liep niet langs de Duitse graven, omdat hem dat, tot zijn grote woede, in een kort geding was verboden. Op regionale websites verschenen antisemitische uitlatingen en op een begraafplaats in het Achterhoekse Winterswijk werd een Joods graf bespuugd.

Bij Ewoud Sanders kon men vernemen dat ook NRC Handelsblad bezig is nazi’s te rehabiliteren en antisemitisme weer salonfähig maakt. Sanders betoogt dat er sprake is van „toenemende monopolisering door Joodse splintergroeperingen van de dodenherdenking” die „wrevel wekt” omdat deze zich „respectloos en beschamend” gedragen en „de dodenherdenking een nationale herdenking is, geen Jodenherdenking”.

Is het failliet van het geschiedenisonderwijs zo groot dat zelfs kennelijke historici als Sanders niet meer weten dat met het naziregime het absolute kwaad aan de macht was gekomen? Is de kracht van het postmoderne relativisme nog zo groot en wordt de relativerende aanpak met betrekking tot goed en fout nu ook al toegepast op representanten van het verschrikkelijke naziregime?

Ik weet dat NRC Handelsblad al jaren ‘de nuance zoekt’. Maar met zoveel relativering en Umwertung aller Werte van een vaste medewerker van de krant begint de ‘slijpsteen voor de geest’ tot vulling voor de onderbuik te worden.

Maakte op de website van het Katholiek Nieuwsblad de ‘kwestie-Vorden’ voor het eerst aanhangig

Zutphen

Heet ik antisemiet als ik het er niet mee eens ben?

Eigenlijk is het in- en intriest dat de nazaten van de Joodse slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog niet alleen in Israël, maar intussen ook in Nederland, de gedachte hanteren dat eenieder die niet met hen is, als tegenstander benoemd dient te worden en dus een antisemiet is.

Website

Geef volgende generaties een goede boodschap mee

Tijdens de oorlog zat de vader van Herman Loonstein, de man achter Federatief Joods Nederland, ondergedoken bij mijn grootouders in Renkum. Eenmaal is mijn grootvader gijzelaar van de Duitsers geweest; voor ons nauwelijks nog invoelbaar welke angsten zijn vrouw en kinderen moeten hebben gehad.

Toen in 1944 de Slag bij Arnhem begon, keek iedereen hoe de Engelse parachutisten naar beneden kwamen. Daarbij stond ook een jonge Duitse soldaat die bij mijn grootouders was ingekwartierd. Die jongen was doodsbang en mijn grootvader bood hem aan onder te duiken. Dat ging niet door omdat een Duitse vrachtwagen voor het huis stopte om de soldaat op te halen.

Denkend aan de moed en compassie van mijn grootouders denk ik dat we moeten erkennen dat er ook Duitse slachtoffers waren in de oorlog en vind ik dat het niet fout is maar juist van wijsheid getuigt alle slachtoffers te herdenken.

Alle mensen in dit verhaal die de oorlog zelf hebben meegemaakt, zijn er inmiddels niet meer. Het is nu belangrijk met welke boodschap wij de volgende generaties op pad willen sturen.

Zoetermeer

Daders van deze uitroeiing mogen niet herdacht

Is het passend om de agressor te herdenken? Recent verscheen het boek Soldaten, over vechten, doden en sterven van Nietzel en Welzer, waarin de auteurs, op basis van in het geheim opgenomen gesprekken van 10.191 Duitse soldaten, vaststellen „...dat alle Wehrmachtsoldaten wisten van de uitroeiing van de Joden”.

Hoe is het mogelijk dat men deze Duitse soldaten wil gaan herdenken, samen met de door hun medeweten uitgeroeide Joden? Wat mij betreft dient de Tweede Wereldoorlog de komende honderden jaren herdacht te worden. De misdaad die de Joden en andere groepen is aangedaan, raakt niet alleen hen maar de hele mensheid. Ik ben blij dat er organisaties zijn als TOF en de Anne Frankstichting die zich inzetten om dit nooit te vergeten. Te oordelen aan de reacties in de krant en op de website is dit meer nodig dan ooit.

Overveen

Probeer slachtofferschap, juist nu, achter je te laten

Bij alle respect voor de mensen die (hebben moeten) vechten met trauma’s die anderen hen aandeden, laten we bedenken dat herstel ook betekent dat je slachtofferschap achter je mag laten. Zolang je slachtoffer bent, zit je in de hoek waar je vijand je in geschopt heeft. Opteer niet voor derdegeneratieslachtofferschap. Dat is niet alleen onverstandig, je doet er jezelf zo mee tekort. Wees Nederlander met een unieke achtergrond, zoals we dat allemaal zijn.

Website

Op 7 mei plaatste NRC Handelsblad het opiniestuk ‘Maak dodenherdenking geen Jodenherdenking’ van Ewoud Sanders. Op 9 mei werd het eveneens op nrc.nl geplaatst. Sindsdien ontving de redactie ongeveer 50 brieven, overwegend oneens met Sanders. Bij het ter perse gaan van deze krant waren er op de website 363 reacties, die het overwegend met Sanders eens waren.