Gefragmenteerd verleden

Marcel van Eeden: Cell Physiological Work with the Amoeba Chaos Chaos. T/m 2 juni in Galerie Zink, Berlijn. Inl. galeriezink.de ****

Het universum van de Nederlandse kunstenaar Marcel van Eeden was tot nu toe redelijk overzichtelijk. Jarenlang publiceerde hij dagelijks een potloodtekening op zijn blog. Die tekeningen hadden meestal het formaat van 19 bij 28 centimeter en waren meestal uitgevoerd in zwart-wit. Het waren afbeeldingen van museale interieurs, van brandende gebouwen en atoomontploffingen, of van nachtelijke straten die zo uit een film noir afkomstig leken. Wat ze gemeen hadden was dat ze allemaal geïnspireerd waren op beelden – nieuwsfoto’s, ansichtkaarten, catalogi – van vóór 22 november 1965, de geboortedag van de kunstenaar. Zo werkte Van Eeden gestaag aan wat hij „de encyclopedie van mijn dood” noemde.

Maar sinds Marcel van Eeden in 2007 met zijn blog gestopt is, is het oeuvre van Van Eeden veel diverser geworden. Voor het eerst sinds zijn afstuderen aan de Haagse academie in 1993 begon hij weer te schilderen. De formaten van zijn werken gingen variëren. En protagonisten die eerder sporadisch een rol speelden in zijn tekeningen, onder wie botanicus/bergbeklimmer K.M. Wiegand en kunstkenner/huurmoordenaar Oswald Sollmann, kwamen steeds meer op de voorgrond terecht. In musea en galeries stelde hij complete series van tekeningen tentoon die steeds meer het karakter kregen van graphic novels, met absurde verhaallijnen die als tweeregelige ondertiteling onder de tekeningen doorliepen. Van Eeden gebruikte het verleden, zo zei hij in interviews, als „een grote bak legostenen” waar hij zelf verhalen uit opbouwt.

In de Berlijnse Galerie Zink, waar Van Eeden nu een schitterende tentoonstelling heeft ingericht, is te zien dat de kunstenaar een nieuwe stap heeft gezet. De losse beeldfragmenten – de legostenen – zijn nu gevat in allesomvattende collages. Symbolen, objecten, logo’s, merknamen en silhouetten van mensen spatten als één grote atoomwolk van het papier. Het zijn werken die ongekend fris aandoen, maar die toch dat kenmerkende retrogevoel in zich hebben. Mooi om te zien hoe de kunstenaar zich zo steeds weer uit zijn eigen keurslijf weet te bevrijden, zonder zijn inhoudelijk concept te verloochenen.