Column

Dirigeert president François Hollande ook onze toekomst?

Groei. Banen. Voorspoed. Iedereen wil ’t. Kiezers kijken naar politici, politici kijken naar Brussel, Brussel bladert in het groei- en stabiliteitspact.

Nog meer overheidsschulden? Da’s geen oplossing. Duurzame groei komt uit bedrijfsinvesteringen. Maar bedrijven investeren niet op afroep. Daarom is het discours na de Franse presidentsverkiezingen over groei naast bezuinigen zo’n typisch politieke symboolstrijd: alsof de maakbare economie nog ergens bestaat, zelfs op Europees niveau.

François Hollandes verkiezing heeft voor ons andere rechtstreekse economische consequenties.

1. Voor bedrijven. Air France KLM leed in het afgelopen kwartaal opnieuw verlies, nu 368 miljoen euro netto. Maar de luchtvaartmaatschappij wachtte met haar dringend noodzakelijke kostenbesparingen op de verkiezingen. Want de Franse staat is de grootste aandeelhouder (16 procent). Verder heeft het personeel sinds de privatisering bijna 10 procent van de aandelen. Vroeger bepaalde de politieke kleur van de minister de benoeming van topzakenlieden. Nu moet Air France president Hollande en de Franse vakbonden zien te winnen voor een banenreductie. Klinkt niet als groei. Wint een oude reflex: een bescheiden besparing, een kapitaalinjectie van de Franse staat, opmaat naar nationalisatie?

2. Voor Nederland. Franse bedrijven investeren hier het meest van alle buitenlandse ondernemingen. In 2010, het meest recente jaar met cijfers van het CBS, deden bedrijven met Nederlandse eigenaren voor 30 miljard euro investeringen. Dat was driekwart van het totaal. Het rest kwam van bedrijven met buitenlandse eigenaren, de Fransen voorop: bijna 2,4 miljard euro, een kwart van de buitenlandse investeringen. Meer dan de Amerikanen, de Britten of de Duitsers. Wie doen dat? Vooral de typisch Franse semi-staatsbedrijven: private ondernemingen waarin de overheid een substantieel aandelenbelang bezit. Zij ontplooien net zo soepel buitenlandse overnames als Angelsaksische giganten. Zij heersen in voormalige nutssectoren, zoals afval, water, openbaar vervoer, luchtvaart en energie. In Nederland hebben zij belangen in openbaar vervoer (Connexxion, Veolia), in energie en in Schiphol. Zullen zij zoveel in het buitenland blijven investeren met een socialistische president en een nationalistischer economisch klimaat?

3. Voor de economie. De zege van Hollande doet de zeilen van de SP bollen. Het Franse kiezerssentiment weerklinkt. Meer nationalistisch, minder Europees. Meer belastingen op topverdieners, minder flitskapitalisten. Meer ordening, minder commercie en liberalisme.

SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen heeft twee jaar geleden onder het motto van vitale infrastructuur de nationalisatie van PostNL gepropageerd. Typisch Frans.

In het hoofdstuk economie mikte de SP in haar laatste verkiezingsprogramma (2010) op beteugeling van de banken. Maar nu ook VVD en CDA een verdubbelde bankenbelasting steunen, wordt de SP rechts ingehaald. De verwarring op rechts over de oorzaken van en de beleidsreactie (bezuinigen? groei? beide?) op de crisis schept nieuwe kansen voor twee SP-plannen. De eerste is een investeringsimpuls op de woningmarkt en in het onderhoud van scholen, rails en zorginstellingen. Plan twee is een veelzijdiger financiële infrastructuur met een nieuwe semi-staatsbank à la onze oude Nationale Investeringbank. Typisch Frans.

Nederlandse politici en hun adviseurs die in een verkiezingsjaar traditiegetrouw naar de VS reizen om daar te zien hoe het moet, kunnen ditmaal kosten besparen.

Pak de TGV naar Parijs.