Ontsnapte blinde activist Chen in NRC: Ik dank God voor deze afloop

Tot voor kort hadden niet veel mensen van Chen Guangcheng gehoord, maar sinds zijn spectaculaire ontsnapping is ‘die blinde activist’ wereldnieuws. Vanuit het ziekenhuis waar hij nu verblijft had hij via zijn advocaat contact met NRC-correspondent Oscar Garschagen.

Tot voor kort hadden niet veel mensen van Chen Guangcheng gehoord, maar sinds zijn spectaculaire ontsnapping is ‘die blinde activist’ wereldnieuws. Vanuit het ziekenhuis waar hij nu verblijft had hij via zijn advocaat contact met NRC-correspondent Oscar Garschagen.

Bijna twee weken geleden gebeurde het. Chen Guangcheng, de man die in China veel roem heeft vergaard met zijn kritiek op de eenkindpolitiek en belangenbehartiging van boeren, wist op opzienbarende wijze uit zijn rigide huisarrest te ontsnappen. Vier jaar zat hij gevangen, daarna volgde extreem zware huisarrest. De rest van de wereld kende hem nauwelijks; het grote publiek had het eerder over kunstenaar Ai-Weiwei. De ontsnapping bracht daar verandering in.

De ontsnapping

Wel tweehonderd keer is hij gevallen. Stelt u het zich eens voor: ontsnappen uit een streng bewaakte omgeving, in een land dat niet voor de poes is als het gaat om het onderdrukken van tegenstanders, en dan ook nog zonder een steek voor ogen te zien. De hindernissen: tachtig bewakers, acht muren en vier grotendeels uitgedroogde beken.

Het kostte hem een gebroken voet en vele schaafwonden. Maar het is hem gelukt. Zijn gehoor en tastvermogen leidden Chen naar de weg waar een auto hem opwachtte. Boeren in een naburig dorp hielpen de activist door hem te laten schuilen in een stal en op zijn verzoek vrienden voor hem te bellen, schrijft Garschagen vandaag in NRC Handelsblad - volgens Chen is hij “door God beschermd en door mensen met een geweten geholpen”:

“Ik had niets kunnen voorbereiden en ik ben ook niet geholpen door de Amerikaanse ambassade. Het is belangrijk dat iedereen dat weet.”

Chen verbleef drie dagen in Peking, voor hij op de Amerikaanse ambassade diplomatieke bescherming zocht. Hij stuurde een videoboodschap de wereld in waarin hij premier Jiabao om hulp vraagt en vertelt hoe hij en zijn familie zijn mishandeld door lokale autoriteiten:

Na de ontsnapping

Zijn timing was pijnlijk voor de hoogste politieke kringen: Hillary Clinton zou net een bezoek brengen aan China, waar het onderwerp ‘mensenrechten’ expres nou juist níet op de agenda stond. Toen Chen op de dag van Hillary’s aankomst de ambassade verliet, zei hij eerst dat dit vrijwillig was, later dat dit onder druk van China was gebeurd. En wilde Chen eerst nog per sé in China blijven, later wilde hij toch graag naar de VS omdat hij zich ‘niet veilig voelde’.

Dat lijkt een gegronde reden - vanmorgen werd duidelijk dat de intimidatie van zijn familie doorgaat, terwijl Chen in Peking wacht op toestemming om naar de VS te reizen. Zijn broer en schoonzus zijn onder huisarrest geplaatst, zijn neef is opgepakt door de politie. Verschillende bekenden in zijn geboortestad in de provincie Shandong worden op een of andere manier in hun vrijheid beperkt. Tegenover persbureau AP zegt Chen:

“Ik voel dat Shandong de vergelding tegen mij al begonnen is. (…) Ze laten advocaten het dorp niet in zodat ze kunnen praten met mijn familie. In plaats daarvan nemen ze op deze manier revanche op mijn familie, het is gewoon te schandalig. “

Toch lijkt voor Chen zelf de zaak wel goed af te lopen. Na zijn spectaculaire ontsnapping, gezondheidsproblemen en bedreigingen lijkt het goed te komen met zijn studievisum en vertrek naar de VS. China heeft zelfs onderzoek naar zijn mishandeling aangekondigd, alhoewel het maar afwachten is in hoeverre dat gebeurt, kijkend naar de intimidaties van zijn familie in zijn geboortedorp. Chen zelf is er ook verrast over, zegt hij via zijn advocaat tegen NRC-correspondent Oscar Garschagen:

“Ik heb maandenlang nagedacht, maar ik heb nooit kunnen bedenken dat het zo zou aflopen. Ik dank God.”