Amerikaanse president kiest voor homohuwelijk

In dertig staten is het verboden en Obama heeft ook homofobe kiezers. Toch zegt hij nu vóór het homohuwelijk te zijn. Riskant, maar hij gokt dat hij er stemmen mee wint.

De uitspraak is even symbolisch als historisch: Barack Obama vindt, als eerste Amerikaanse president, dat homoseksuele stellen in Amerika het recht hebben om te trouwen. Misschien had de president dit liever niet verteld in een rommelig televisie-interview op de publieke zender ABC News, zoals hij gisteren deed. Maar deze week werd in de VS het debat zo heftig, onder meer dankzij zijn loslippige vicepresident Joe Biden, dat de roep om een reactie van de president te sterk werd om te negeren.

Zeker in een verkiezingsjaar is stellingname voor het homohuwelijk riskant voor een president. Obama zei in het interview dat het zijn persoonlijke overtuiging was geworden, na lange gesprekken met zijn vrouw en kinderen, Malia en Sasha, die vrienden hebben met homoseksuele ouders. „Zij zouden het raar vinden dat ouders van hun vrienden anders behandeld worden”, zei Obama. „Eerlijk gezegd, door dit soort dingen krijg je een ander perspectief.”

Als christenen vinden Barack en Michelle Obama dat „onze belangrijkste waarden zijn hoe we andere mensen behandelen”. Obama is regelmatig van standpunt gewisseld. Begin jaren negentig was hij voor, later zwakte hij dat af, daarna werd hij tegenstander en vervolgens hield hij zich als president weer op de vlakte.

Door zijn standpunt zo persoonlijk mogelijk en zo min mogelijk politiek te maken, probeert Obama er de scherpe kantjes af te slijpen. Amerikanen accepteren persoonlijke overtuigingen gemakkelijker. Toen de conservatieve oud-vicepresident Dick Cheney zich vorig jaar uitsprak vóór het homohuwelijk, waren de reacties mild. Cheney legde uit dat hij door zijn lesbische dochter anders is gaan denken.

De federale overheid gaat niet over het homohuwelijk. Trouwen is voor homoseksuele stellen mogelijk in zes staten en in Washington. Enkele andere staten gunnen homoseksuele koppels rechten, of erkennen huwelijken die elders gesloten zijn.

Daartegenover staat dat sinds deze week dertig staten het homohuwelijk bij wet verbieden. In North Carolina in het conservatieve zuiden spraken de kiezers zich deze week in een referendum uit voor een wettelijk verbod. „We zijn niet tegen homo’s”, zei Tami Fitzgerald, aanjager van het amendement op de grondwet van de staat. „We zijn vooral vóór het huwelijk.”

Oud-president Bill Clinton voerde campagne tegen het amendement, maar het voorkamp, met de stokoude evangelist Billy Graham, was beter georganiseerd en gefinancierd.

Vicepresident Joe Biden zei dit weekend in een tv-gesprek tussen neus en lippen dat hij „geen probleem” heeft met het homohuwelijk. De homobeweging vierde het als overwinning. Het Witte Huis leek er ongelukkig mee en liet weten dat Biden niets nieuws had gezegd.

De dagen erop nam de roep uit de progressieve vleugel van de Democraten toe om een duidelijk standpunt. Het Witte Huis is waarschijnlijk gaan rekenen: het homohuwelijk wordt landelijk gesteund door 50 procent van de kiezers (48 procent is tegen). Onderzoeken laten zien dat jaar na jaar meer Amerikanen voor legalisering zijn.

Een progressief standpunt kan de linkse basis, waar de Obama-campagne vrijwilligers rekruteert, weer enthousiast maken. Belangrijker is dat er veel rijke homoseksuele geldschieters zijn. Geldschieters als Jonathan Lewis (zoon van een verzekeringsmiljardair) en Michael Lombardo (eigenaar van kabelzender HBO) oefenden al maanden druk uit op Obama om zich uit te spreken tegen discriminatie van homoseksuelen. Lewis begon een campagne – ‘We kunnen niet wachten’ – en beschuldigde Obama ervan een verkiezingsbelofte te schenden door een wetsvoorstel niet te tekenen dat discriminatie van homoseksuelen op de werkvloer moet tegengaan.

Het homohuwelijk ligt moeilijk in de circa tien staten waar het echt spannend wordt tussen Obama en zijn Republikeinse rivaal, Mitt Romney. North Carolina is een van deze swing states. Als immateriële kwesties een campagnethema worden, krijgt Obama hier een probleem. Hetzelfde geldt voor Florida en Pennsylvania. Daarbij komt dat verzet tegen het homohuwelijk juist veel voorkomt onder zwarte, Democratische kiezers.

Mitt Romney vermijdt niet-economische thema’s het liefst. Op campagne in Oklahoma hield hij gisteren, terwijl men een reactie verwachtte op Obama’s uitspraken, een praatje over de economie. Na afloop zei hij dat hij tegen het homohuwelijk is, omdat hij gelooft in de verbintenis tussen man en vrouw. Toen er werd doorgevraagd, raakte hij geïrriteerd. Als gouverneur van de progressieve staat Massachusetts pleitte Romney enkele jaren geleden nog voor „volledig gelijkwaardige rechten” van homo- en heteroseksuelen.

Romney weet hoe gevoelig het thema in zijn eigen partij ligt. Vorige week nam zijn belangrijkste adviseur op buitenlands beleid, Richard Grenell, al na twee weken ontslag. Grenell is openlijk homoseksueel en kreeg na zijn benoeming een storm van kritiek over zich heen op conservatieve weblogs en radiostations.

Aldus Tweets Amerika

I applaud President @barackobama for affirming that ALL Americans should enjoy equal rights. Historic! #BravObama

Ricky Martin, zanger

I’m going to bet people saying President Obama’s support „means nothing” never comforted a 15 yr old gay kid asking why everyone hates him.

Amaeryllis

[Presentator Rush] Limbaugh says Obama declared war on marriage. His 1st, 2nd & 3rd wife were not available for comment.

Pirate Wench

If God could destroy Sodom and Gommorah because of #Same-SexMarriage then I wonder what God is thinking now.

Steven Haastrup

With @MichelleObama [...] permission I would like to marry @BarackObama right now!

Jesse Tyler Ferguson, acteur

#ISupportSameSexMarriage because I believe in equality. [...] Civil partnerships are our back seat on the bus.

Paul Burston, schrijver