Zij weten wat echt geluk is, toch?

Als je ‘Brangelina’ mag geloven, geven kinderen het ultieme levensgeluk. Vijf vaak gehoorde redenen om kinderen te krijgen. En waarom die stuk voor stuk onzin zijn.

Filosoof en Historicus

Niet de opwarmende aarde, de uit elkaar spattende economie of de zogenaamde islamificatie van de wereld is de grootste bedreiging voor mijn levensgeluk, maar het ideaalbeeld van Angelina Jolie en Brad Pitt. Daarmee bedoel ik niet het ideaalbeeld van hun uiterlijk. Ik bedoel dat van hun familie. Ik bedoel Brangelina’s uitspraken dat je door kinderen te krijgen „weet wat werkelijk geluk is”, „het juiste perspectief op de dingen krijgt”, en „een diepe liefde voelt doordat je eindelijk eens in het belang van een ander leert denken”. Mensen geloven die onzin. Maar Brad stuurt ons de verkeerde kant op. De waarheid is dit: kinderen krijgen is egoïstisch. Je wordt er niet gelukkiger van. Maar, belangrijker nog: je doet je kinderen er geen plezier mee.

En de wereld ook niet, trouwens.

„Misschien wil ik wel helemaal geen kinderen”, zeg ik soms, als het aan tafel weer eens over kinderen krijgen gaat, en wij dergelijke woorden als die van Brangelina op waarheid wegen. Bij de ouders onder mijn vrienden, die de woorden steevast bevestigen, leidt dat tot scheve blikken, bij de stelletjes en singles – bij beide groepen vooral bij de mannen – tot een iets geïnteresseerder: „waarom niet, dan?”

Eerst even de cijfers. De mensheid leefde tienduizend jaar lang met een bevolking van ongeveer een half miljard – een stabiele lijn. Sinds de industriële revolutie kent de grafiek van de bevolkingsgroei de vorm van de bekende hockeystickcurve: van twee miljard aan het begin van de twintigste eeuw naar zeven miljard nu. Dat is een factor 3,5 in ongeveer honderd jaar.

Met alle bekende desastreuze gevolgen voor onze leefomgeving. Op die manier doorgroeien gaat niet. Dat is geen diepzinnige filosofische overdenking, maar een praktische zekerheid: een eindige planeet kan ook maar een eindig aantal mensen voorzien. Op een goed moment is er te weinig voor te veel. In Nederland alleen al groeit de bevolking met 220 personen per dag. In 2025 zijn er 8 miljard mensen op de wereld. Volgens De Club van Tien Miljoen kan de aarde een bevolking van 4 miljard mensen het welvaartsniveau van de Europese Unie bieden. Komen daar meer mensen bij, moet er worden ingeleverd. Hier óf daar.

Noem me verwend, maar ik ben niet bereid welvaart in te leveren als de oorzaak daarvan schadelijk is. En ik wil ook niet dat andere mensen met minder toe moeten dan ik. Bijvoorbeeld mijn kinderen.

„Maar dat hoeft toch ook niet?” is het meest gehoorde antwoord. „Het is in Nederland toch niet lastig om schoon drinkwater te krijgen?”

Voorlopig misschien nog niet. Maar er zijn nog andere, overtuigende argumenten om ook hier geen kinderen te krijgen. Ik heb in mijn omgeving grofweg vijf redenen gehoord, hierboven genoemd, om kinderen te krijgen:

1Reden één. Door kinderen te krijgen leer je eindelijk eens in het belang van een ander te denken. Dat is onzin. Er is niets zelfzuchtiger dan kinderen krijgen. Je legt een nog groter beslag op de aanwezige grondstoffen voor je genetisch materiaal dan je nu al doet, dat is één. Maar twee: door een kind te krijgen, neem je een beslissing voor de ander. Niet in zijn of haar belang, maar in het jouwe, omdat jij het wilt. Want zeg nou zelf: welk mens buiten Johan Cruyff heeft er zelf voor gekozen geboren te worden? Niemand, toch? Het is altijd de keuze van de ouders. Het is hun zelfzuchtigheid, hun oordeel dat ze er wel klaar voor zijn, niet die van het kind. Het is de bekende verzuchting van de puber: „Ik heb er niet voor gekozen om hier te zijn.”

2Reden twee. „Kinderen krijgen is natuurlijk.” Ofwel: het is in overeenstemming met onze natuur. Vooral voor vrouwen. Er zijn echter zoveel driften in overeenstemming met onze natuur waar we niet naar handelen omdat we de gevolgen overdenken. Drift zelf is er zo een. Of lust. Geen kinderen krijgen is hetzelfde als het nemen van de pil, maar dan tot het einde van je laatste vruchtbaarheidscyclus. Het is regulatie van natuurlijke verschijnselen. En juist dat geeft ons de illusie van zelfbeschikking.

3Een andere reden om kinderen te krijgen is om leven te schenken aan iemand die het anders niet had gehad. Als je geen kinderen neemt, onthoud je mensen dus iets en ben je egoïstisch. Dat is onzin. Als je niet bestaat, kan je ook niets onthouden worden. Kinderlozen zijn dus niet egoïstisch. Wie wel wat kan worden onthouden, zijn de mensen die al bestaan. Het is bekend dat de welvaart in de wereld rot is verdeeld: wie een kind krijgt, houdt die welvaartsverdeling in stand (want natuurlijk wil je dat je kind het goed voor mekaar heeft).

Daarnaast zijn veel jonge ouders vol zelfoverschatting. Een kind krijgen betekent in feite: het een leven lang liefde, zorg, onderdak en voeding waarborgen.

4Een vierde reden die ik vaak hoor, is het voortzetten van een familielijn. Volgens mij is het bijzonder narcistisch om te menen dat jouw genen zo bijzonder zijn dat ze geconserveerd moeten worden. Kan de wereld echt niet zonder de nazaten van een advocaatje in de polder? Of een schrijvertje uit Amsterdam?

5Tot slot, reden vijf: geluk. De meeste mensen menen gelukkig te worden van kinderen en zo de wereld een gelukkigere plek te maken. Zelfs als je op de korte termijn zelf gelukkig wordt van het ouderschap (en de meeste studies tonen aan dat veel ouders op de langere termijn juist niet gelukkiger zijn dan kinderlozen) is het moreel onjuist om je eigen geluk boven dat van de ander te stellen. Doe je dat wel, dan is het de vraag of je een goede ouder wordt.

Volgens een goede vriendin zat het geluk in de bezegeling van de liefde tussen twee personen. Een kind is iets bijzonders, wat je samen deelt. Wederom stel je het geluk van jezelf dan weer boven dat van je kind.

Want zelfs de beste mogelijke levens kennen momenten van pijn. Afgelopen jaar heb ik drie keer op de operatietafel gelegen. Eén keer daarvan met een gat in mijn hart. Dat was niet gebeurd als ik niet had bestaan. Een fantastisch leven met drie momenten van pijn is nog altijd minder wenselijk dan géén leven (voor het niet-bestaande kind), met geen pijn.

Ik begrijp dat de meeste mensen deze gedachtegang in eerste instantie zullen verwerpen. Maar we houden onszelf voor de gek. ‘Mensen hebben de ongelukkige onderscheiding de meest destructieve en schadelijke diersoort ter wereld te zijn’, schrijft David Benatar, professor aan de University of Cape Town, in zijn boek Better Never to Have Been: The Harm of Coming Into Existence. De hoeveelheid lijden in de wereld zou radicaal dalen als er geen mensen meer waren. Of in elk geval: minder. Kinderen krijgen staat dus gelijk aan het bijdragen aan leed in de wereld. Daar niet over nadenken, is de hoogste vorm van egoïsme. Wil je dus iets delen, begin in godsnaam een bed & breakfast op de Veluwe.

Toch voelen de meeste mensen zich te bezwaard dit aan tafel te zeggen of te beamen. Je beledigt, denken ze, toch je vrienden. Maar dat doe je niet: je bevraagt alleen hun keuze. En je kijkt of het een keuze is die bij jouw leven en jouw wereldbeeld past. Blijkt dat niet zo te zijn, dan kun je toch nog de moed bewonderen van mensen die een andere keuze hebben gemaakt. En bij sommigen zelfs de gratie en de liefde waarmee ze zich door deze wereld worstelen.