Verrukkelijke vampiers, zonder tanden

Postcoïtaal uitblazende vampiers Barnabas (Johnny Depp) en Angélique Bouchard (Eva Green).

Dark Shadows. Regie: Tim Burton. Met Johnny Depp, Michelle Pfeiffer, Helena Bonham Carter, Eva Green. In: 69 bioscopen.

De nieuwe film van Tim Burton, Dark Shadows, is gebaseerd op een gelijknamige soapserie met enkele horrorelementen uit de jaren zestig. Burton heeft de stijlkenmerken van de soapopera voor een deel overgenomen. Regelmatig valt de handeling van de vampierkomedie Dark Shadows stil ten bate van intense dialogen over bijna niets; de kern van elke soap. Als de spanning dreigt te verflauwen doemt plompverloren een nieuw dramatisch element op – de dochter des huizes die een weerwolf blijkt te zijn bijvoorbeeld, wat dan in het verhaal verder geen enkele rol speelt. Ook een heftig conflict binnen de raad van bestuur van een onderneming ontbreekt niet.

Maar het voornaamste kenmerk van de serie Dark Shadows die in 1966 begon, kon de filmregisseur natuurlijk niet reproduceren, omdat zich dat niet verdraagt met de noodzaak om een min of meer lineair filmverhaal te vertellen: de chaos en improvisatie die eigen was aan een goedkoop gemaakte serie die zich over vijf seizoenen en 1.225 afleveringen uitstrekte.

De soap was, leren wij uit de dvd-box met hoogtepunten, begonnen als een verhaal over een onschuldig meisje in de stijl van Jane Eyre dat een baan heeft aangenomen in een eng oud huis waar het buiten altijd stormt en alle deuren piepen, en de bewoners een tikje merkwaardig zijn. Zo’n uitgangspunt voor een in de namiddag uitgezonden soap was voor het televisienetwerk ABC in 1966 een waagstuk. Daytime soaps gingen en gaan immers meestal over uiterst herkenbare emotionele familie- en liefdesverhoudingen, eventueel gesitueerd in een familiebedrijf. De kijkcijfers in de eerste dertien weken vielen dan ook bitter tegen. In arren moede besloot bedenker en schrijver Dan Curtis daarom een spook te introduceren in het enge huis, en toen dat de kijkcijfers de hoogte in joeg, volgde de introductie van een vampier, Barnabas Collins. Wat die daar eigenlijk moesten, was van later zorg.

Het was een goedaardige vampier – dat wel. Het moest natuurlijk niet te gek worden, op een tijdstip dat de kleuters nog niet naar bed zijn. Barnabas is niet het soort vampier dat moordend en slurpend door de wereld trekt, op zoek naar slachtoffers. Ook naar de implicaties van de beet van een vampier – vaak afgebeeld als een overtreffende trap van seks – zoekt men in Dark Shadows vergeefs.

De kijkers stroomden in 1966 massaal toe – zowel kleuters als anderen. De handeling meanderde op onoverzichtelijke wijze door de achttiende-, negentiende- en twintigste eeuw. Afzonderlijke afleveringen waren meestal volkomen onbegrijpelijk, voor wie niet door voorgaande afleveringen in de ban was geraakt. Er moest elke werkdag in real time een aflevering van een half uur worden opgenomen, wat leidde tot veel hartverwarmende versprekingen, omvallende decorstukken en voortijdig uit beeld lopende acteurs.

Burton – acht jaar oud in 1966 – heeft een hommage willen brengen aan Dark Shadows, de grote televisiegebeurtenis van zijn jeugd. Daar is hij riant in geslaagd. Het aantal tijdsniveaus is teruggebracht tot twee: de achttiende eeuw en de jaren zeventig van de twintigste. Nog altijd is Barnabas (Johnny Depp) een beetje piekerende en tobbende vampier. De figuur van Angélique Bouchard (Eva Green) als de vampier wier fatale beet debet is aan Barnabas’ lot, maakt het gebrek aan erotische spanning bij de hoofdpersoon ruimschoots goed. Hun onderlinge vrijpartij kan de geschiedenis in als een van de gewelddadigste, en ook meest komische uit de filmgeschiedenis.

Tegelijk is die vrijpartij een veilige keuze: seks blijft keurig gesegregeerd tussen vampiers en niet-vampiers. Zulke veilige keuzes zijn er nog meer: het moderne niveau in de film is gesitueerd in de jaren zeventig. Burton ontneemt zichzelf daarmee de mogelijkheid om grapjes te maken over de huidige tijd. Het blijft bij nostalgie, zoals in een komisch optreden van de oude rockster Alice Cooper, die zichzelf speelt. De film Dark Shadows heeft niets gemeen met een hedendaagse vampierserie als True blood, waarin een beeld van een nabije toekomst wordt geschetst dat veel over het heden zegt. Dark Shadows is, zoals we van Burton gewend zijn, een perfect vormgegeven stijloefening, in een heel eigen, perfect doordachte esthetiek, geestig en met verbluffend knappe digitale effecten. Je kunt er zonder enig risico de kleuters van heden mee naar toe nemen.